niedziela, 12 luty 2017 20:23

Marcin Domagała: Bibliografia EuroMajdanu

Oceń ten artykuł
(2 głosów)

dr Marcin Domagała

Niniejsza publikacja jest zestawieniem bibliograficznym źródłowych materiałów prasowych w języku polskim, publikowanych w formie drukowanej, dotyczących rewolucyjnych wydarzeń na Ukrainie zasadniczo począwszy od 21 listopada 2013 r., skończywszy na dniu 22 marca 2014 r. Pozycja została opracowana w ramach międzynarodowego programu naukowo-wydawniczego EuroMajdan 2013–2014, realizowanego w Ośrodku Studiów Strategicznych Europejskiego Centrum Analiz Geopolitycznych.

Pozycja została podzielona dziewięć rozdziałów odpowiadających przebiegowi rewolucyjnych wydarzeń na Ukrainie, jak i jej stolicy Kijowie oraz związanych z tym procesem wypadków na arenie międzynarodowej.

Niniejszy zbiór tekstów powstał w ramach badań podstawowych nad tematem przebiegu zdarzeń rewolucyjnych na Ukrainie i może być m.in. wykorzystywany do dalszych prac nad tym zagadnieniem, jednakże nie jako jedyna w tym zakresie pomoc. Nie wolno bowiem zapominać, że jest to opisowa bibliografia prasowa, zatem zawierająca w sobie dużą liczbę tekstów również naznaczonych piętnem emocjonalnym i propagandowym, którego celem nie było tylko oddanie rzeczywistości, ale również, a może przede wszystkim – przekonanie odbiorców do swoich racji oraz sprzedaż danego nośnika informacji. Ponadto z uwagi na niewielki odstęp czasowy od zaistniałych w rzeczywistości zdarzeń, często materiały te są niedokładne i pobieżne, gdyż pozbawione swoistego weryfikacyjnego odstępu czasowego. Stąd też w wypadku prowadzenia dalszych dociekań należy się posiłkować również innymi podobnymi opracowaniami powstałymi w Polsce, jak i za granicą, ale przede wszystkim materiałami źródłowymi, by móc dokonać np. analizy porównawczej.

Podstawa badawcza została dostarczona nieodpłatnie autorowi przez firmę Press Service Monitoring Mediów Sp. z o.o., która profesjonalnie zajmuje się dostarczaniem wybranych materiałów prasowych. W ramach zleconego przez autora zadania, firma wyodrębniła będący przedmiotem niniejszej pracy zbiór, ze zgromadzonych przez siebie zasobów prasowych. Automatycznemu przeszukaniu w badanym okresie zostało łącznie 1120 tytułów, których wybrane treści zostały następnie udostępnione w postaci elektronicznej za pomocą systemu Inforia. Zbiór ten został dodatkowo zweryfikowany i uzupełniony przez autora materiałami prasowymi, zgromadzonymi w Bibliotece Narodowej oraz Bibliotece Publicznej m.st. Warszawy. W efekcie w 257 czasopismach znaleziono poszukiwane materiały.

 bibliografia euromajdanu big

Rozdział pierwszy uwzględnia wydarzenia od pierwszych sygnałów, że na zbliżającym się szczycie Partnerstwa Wschodniego w Wilnie 18 listopada 2013 r. ma zapaść decyzja o niepodpisywaniu przez Ukrainę układu stowarzyszeniowego z UE. Tuż po tym, m.in. w ukraińskiej stolicy, pojawiły się pierwsze protesty, rozpoczęte głównie przez prozachodnio nastawionych przedstawicieli młodego pokolenia ukraińskiego, zwłaszcza studentów. Po raz pierwszy też ukraińskie władze zdecydowały się użyć siły przeciw demonstrantom, co nastąpiło 30 listopada.

Rozdział drugi opisuje wydarzenia od dnia 1 grudnia, czyli od pierwszego dużego protestu w centrum ukraińskiej stolicy, który został spowodowany brutalną pacyfikacją protestantów 30 listopada, a kończy się m.in. informacjami o planach wystawienia wspólnego kandydata opozycji przeciwko prezydentowi Wiktorowi Janukowyczowi w wyborach prezydenckich planowanych na 2015 r. Okres ten również w prasie wypełniają liczne podsumowania i porównania do „pomarańczowej rewolucji”, która miała miejsce na przełomie 2004 i 2005 r.   

W rozdziale trzecim opisano materiały z wydarzeń między trzecią dekadą grudnia 2013 r. a połową stycznia 2014 r. Dynamika protestów wówczas osłabła, co przełożyło się też na liczbę testów prasowych oraz zainteresowanie samymi wydarzeniami nad Dnieprem w polskiej prasie. Wówczas też prezydent W. Janukowycz wynegocjował udzielenie pożyczki stabilizacyjnej od Federacji Rosyjskiej i obniżkę ceny gazu, zaś chwilę po tym RN uchwaliła pakiet ustaw zaostrzający m.in. kary za udział w nielegalnych demonstracjach. Na Majdanie natomiast zbliżał się koncert polskich artystów.

Następna część omawia grupę tekstów poruszających wspomniany wyżej krok ekipy rządzącej w postaci uchwalenia pakietu ustaw m.in. zaostrzających sankcje za nielegalne protesty, co zostało odczytane przez opozycję polityczną i protestujących za próbę wprowadzenia rządów „silnej ręki” i rozprawy z protestem za pomocą organów państwa. W prasie grupa tych ustaw zyskała publicystyczne miano „pakietu dyktatorskiego” lub łagodniej – „pakietu bezpieczeństwa”. Materiały w tym rozdziale opisują też reakcję ukraińskiej opozycji politycznej na te zamiary, co w efekcie przyniosło dymisję gabinetu premiera Mykoły Azarowa.
Rozdział piąty porusza materiały zawierające informacje o ustępstwach ekipy rządzącej Kijowem na rzecz protestujących, które z uwagi na swój kosmetyczny charakter i brak spełnienia zasadniczych postulatów nie spotkały się z aprobatą zgromadzonych na Majdanie demonstrantów. Zakres ten sięga do początku regularnych walk na kijowskim Majdanie między manifestantami, a specjalnymi oddziałami milicji Berkut.

Rozdział VI zawiera materiały omawiające starcia w najbardziej krwawym momencie ukraińskiej rewolucji, podpisanie ugody między politykami opozycji a prezydentem W. Janukowyczem w obecności przedstawicieli Francji, Polski, Niemiec i Rosji, jak i ucieczkę ukraińskiego prezydenta z Kijowa po zawarciu tej ugody. To również zapis relacji medialnych o upadku autorytarnego systemu władzy na Ukrainie i początkach rewolucyjnej anarchizacji państwa.

Rozdział siódmy – największy pod względem liczby zidentyfikowanych materiałów – zawiera opisy tekstów omawiających okres tuż po obaleniu rządów W. Janukowycza wraz z całym szerokim omówieniem procesu prób wyjścia z nadzwyczaj trudnej sytuacji gospodarczej i politycznej w jakiej znalazł się kraj. Zawiera również omówienia tekstów zawierających zapis biegu zdarzeń, które doprowadziły do formalnej inkorporacji półwyspu Krymskiego przez Federację Rosyjską. Rozdział ten także kończy zasadniczą część datacyjną materiałów prasowych.

Rozdział ósmy jest uzupełnieniem części poprzednich. Zawiera teksty z periodyków o częstotliwości ukazywania się od tygodnika górę, które ukazały się numer po ujętych w bibliografii wydarzeniach. Omawiają one sytuację na rewolucyjnej Ukrainie w rezultacie wydarzeń na kijowskim Majdanie i zaborze Krymu przez FR.

Rozdział IX różni się od poprzednich części, gdyż jest to już wyłącznie spis, bez opisu zawartości, tekstów głównie o charakterze naukowym i analitycznym. W przeciwieństwie do poprzedniego rozdziału, zakres badawczy sięga od początku wydarzeń rewolucyjnych aż do lipca-sierpnia 2016 r. W jego skład wchodzą materiały o charakterze naukowym i badawczym, ale także książki – zarówno naukowe, jak i publicystyczne. Dane do tej części zostały pozyskane z portalu Polska Bibliografia Naukowa (https://pbn.nauka.gov.pl). W ostatnim podrozdziale tej części uwzględnione zostały prace polskich think-tanków, które ukazywały się w formie elektronicznej, z podaniem bezpośredniego adresu internetowego.

Na końcu umieszczono Erratum, w którym znalazły się trzy materiały, które „odnalazły się” podczas końcowych prac redakcyjnych nad książką. Nie było już możliwości ich wstawienia do rozdziałów, gdyż to groziłoby istotnym wydłużeniem prac nad tą pozycją.

W niniejszej bibliografii zidentyfikowano łącznie 6779 tekstów odnoszących się do tematyki związanej rewolucją na Ukrainie, w tym 6435 tekstów publicystycznych o charakterze typowo prasowym, tj. pochodzących z dzienników, tygodników lub miesięczników oraz 344 materiałów o charakterze analitycznym i naukowym, zamieszczonych w naukowych periodykach drukowanych i w internecie.

Analizie poddano doniesienia łącznie ze 123 dni w podstawowym okresie badawczym tj. od 21 listopada 2013 r. do 22 marca 2014 r. wraz z uzupełnieniami o periodyki od tygodnika w górę do pierwszego numeru po założonym okresie badawczym.
Z uwagi na duży zakres stron pozycji książka co prawda została wydana w formie tradycyjnej, lecz głownie w tej postaci trafia właśnie do bibliotek naukowych i powszechnych, będących dysponentem prawa do posiadania egzemplarza obowiązkowego, jak i wybranych specjalistów – naukowców i analityków, zajmujących się badaniami prasoznawczymi i ukrainoznawczymi. Pozycja jest jednak przede wszystkim dostępna w księgarniach i bibliotekach cyfrowych.

Pozycja do kupienia TUTAJ.

Recenzje:

Praca dra Marcina Domagały pt. „Bibliografia EuroMajdanu” jest niezwykle cenną i użyteczną pozycją, stanowiącą zbiór bibliograficzny materiałów źródłowych, jakie ukazały się w języku polskim, a dotyczących wydarzeń związanych z konfliktem na Ukrainie, który rozpoczął się jesienią 2013 r.

Prezentowane zestawienie jest opatrzone szerokim wstępem, w którym zaprezentowana została metoda badawcza wraz z uzasadnieniem podziału materiałów na poszczególne rozdziały. Podział ten zgodny jest z dynamiką rozwoju wydarzeń, jakie zachodziły na Ukrainie. Autor przedstawił także kalendarium EuroMajdanu, które w ujęciu historycznym porządkuje główne zdarzenia.

Biorąc pod uwagę, iż tematyka ukraińska należy do jednych z najbardziej aktualnych, zaś materiał bibliograficzny został przygotowany bardzo rzetelnie, pozycja niewątpliwie stanowi ważny wkład w badania nad kwestią konfliktu ukraińskiego i w istotny sposób będzie wspierała wszystkich zainteresowanych tą tematyką – zarówno studentów, jak i naukowców.

dr hab. Anna Antczak, prof. AFiB Vistula
(Akademia Finansów i Biznesu Vistula)


Publikacja ta jest i będzie potrzebna dla obecnych badaczy nastawienia prasy polskiej wobec kwestii ukraińskiej, jak i dla przyszłych historyków. Jest również bardzo przydatną, opracowaną starannie i w sposób przystępny pozycją. Podaje całościowy obraz prasy politycznej, jak i naukowej w okresie Euromajdanu. Jedyne, co można jej zarzucić, to używanie nieco stronniczego wyrazu „rewolucja” dla charakteryzowania wydarzeń, które rewolucyjnymi nie były, skoro ugrupowania dążące do zmiany ustroju, bazy społecznej lub struktury własnościowej nie odgrywały ważnej roli w tym buncie. Załączone kalendarium wydarzeń także będzie ważne dla przyszłych badaczy, gdyż porządkuje chronologię odbieranych wówczas w Polsce wydarzeń, co pozwala na konfrontację z informacjami wówczas nie znanymi.

prof. dr hab. Bruno Drwęski
(Institut national des langues et civilisations orientales – Inalco)

Pozycja książkowa autorstwa dr. Marcina Domagały pt. „Bibliografia EuroMajdanu” stanowi ważne źródło bibliograficzne, bowiem przedstawia artykuły, które były komentarzem do historycznych wydarzeń mających miejsce na Ukrainie. Autor w sposób archiwalny udokumentował ukazywanie się artykułów w okresie od 21.11.2013 do 22.03.2014 roku.

Układ pozycji jest dość specyficzny, jednakże zamierzenie Autora zostało osiągnięte, bowiem struktura publikacji jest czytelna, ułożona chronologicznie oraz podzielana na dziewięć rozdziałów, odpowiadających ważnym i często zwrotnym wydarzeniom tamtych dni.

Praca została napisana z dużą rzetelnością, z dobrze opisanym wstępem, który informuje, czytelnika (przyszłego badacza) co zawiera opracowanie oraz w jaki sposób się po nim poruszać.

Biorąc po uwagę walory poznawcze pracy, jej znaczenie dla nauki rekomenduję niniejszą pozycję książkową do druku.

dr hab. Wojciech Horyń, prof. WSOWL
(Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych)

Pozycja do kupienia TUTAJ.

Czytany 6243 razy Ostatnio zmieniany niedziela, 12 luty 2017 20:42