poniedziałek, 21 grudzień 2009 07:22

Roman Kuźniar: Bezpieczeństwo kulturowe

Oceń ten artykuł
(2 głosów)
  alt prof. dr hab. Roman Kuźniar
Można dbać o bezpieczeństwo energetyczne, klimatyczne, ale broń Boże nie o kulturowe.   Tak zwane security studies, czyli studia o bezpieczeństwie, wyodrębniają od początku lat dziewięćdziesiątych różne kategorie bezpieczeństwa. Obok militarnego jest tam mowa o bezpieczeństwie ekonomicznym, energetycznym, demokratycznym, ekologicznym, ostatnio klimatycznym, a także o bezpieczeństwie kulturowym. I właśnie myśl o tym ostatnim dała o sobie znać kilka tygodni temu w Szwajcarii, w związku z referendum na temat możliwości budowania w tym kraju dalszych minaretów. Szwajcarzy znaczną większością sprzeciwili się budowie kolejnych na ich ziemi.    
No i zaczęło się. Postępowe media oraz intelektualiści z różnych krajów Europy i USA nie ukrywali swego oburzenia. Padły słowa o braku tolerancji, populizmie i ksenofobii, o lękach wzbudzanych przez prawicę, a nawet oskarżenia pod adresem feministek, które tym razem przyłączyły się do szwajcarskiej prawicy i apelowały o głosowanie przeciw. Niektórzy zaczęli się oglądać na Strasburg. Może Europejski Trybunał Praw Człowieka nakaże rządowi w Bernie zignorować wolę społeczeństwa? Okazało się, że można dbać o bezpieczeństwo energetyczne, zwłaszcza klimatyczne, ale broń Boże nie można o kulturowe. Tego Szwajcarom i wszystkim innym robić nie wolno. Sprzeciwiać się znakowi krzyża w Europie można, a nawet trzeba. Sprzeciwianie się minaretom - czysty populizm. Ciekawe, że bardzo często ci sami ludzie i te same media narzekają na deficyt demokracji. Kiedy jednak społeczeństwo da wyraz swemu przekonaniu w najbardziej demokratyczny sposób, to znaczy w referendum, to już populizm.

Sprawa jest poważna i dotyczy bezpieczeństwa cywilizacyjnego. Chodzi o naszą cywilizacyjną tożsamość, a sednem tożsamości, proszę poczytać Toynbeego i Huntingtona, jest religia lub równoważny jej system filozoficzno-aksjologiczny (na przykład konfucjonizm). Ludzie mają prawo do ochrony swojej tożsamości. W przypadku mniejszości narodowych czy religijnych ich tożsamość podlega ochronie przez traktaty międzynarodowe. Okazuje się, że większość, w danym wypadku katolicka, nie miałaby prawa do ochrony swojej tożsamości. Ważnym wyznacznikiem tej tożsamości jest budowana przez stulecia przestrzeń kulturowa z jej symbolami, budowlami, wyobrażeniami, postaciami świętych czy bohaterów, których nie należy znieważać, aby nie obrażać czyichś uczuć narodowych lub religijnych. Przybysze z zewnątrz, którym udzielamy gościny, powinni to rozumieć. My nie każemy im przechodzić na katolicyzm, nie próbujemy też zmieniać przestrzeni kulturowej na obszarze od Maroka do Arabii Saudyjskiej. W tej ostatniej nie ma zresztą miejsca na budowę kościołów, a za noszenie krzyżyka na szyi trafia się do więzienia. To najczęściej za saudyjskie pieniądze buduje się okazałe meczety w Europie. W Polsce śpiewamy w czasie patriotycznych uroczystości „Nie damy ziemi, skąd nasz ród...". Ta ziemia, z jej kościołami, dworami, parkami, zabudową miast, pomnikami, obyczajami czy przydrożnymi kapliczkami jest naszą przestrzenią cywilizacyjną, w której ramach czujemy się bezpieczni, gdzie jesteśmy u siebie. Do tego mamy prawo.

Szwajcarskie głosowanie to nie wyraz ksenofobii czy nietolerancji. Notabene nieco ponad 20 procent ludności tego kraju to przybysze z różnych, nierzadko odległych, regionów świata dotkniętych wojnami lub innymi nieszczęściami. Tu nie chodziło o lęk przed islamskim terroryzmem, tylko o prawo do tego, aby „Szwajcaria była Szwajcarią". To właśnie taka Szwajcaria jest cywilizacyjną wartością. Podobnie jak cały Zachód, którego cywilizacyjna tożsamość jest wartością. Należy ją chronić także dla reszty świata, która jest beneficjentem osiągnięć naszej cywilizacji. Dla bezpieczeństwa Zachodu nie wystarczy NATO. Trzeba mieć odwagę bronić go również w sferze wartości. Czasem przed naszymi własnymi prawnikami i mediami pozbawionymi wyobraźni i kulturowej wrażliwości.
 
Artykuł ukazał się w nr 50/2009 tygodnika alt
Czytany 12214 razy Ostatnio zmieniany piątek, 11 marzec 2016 14:44

Najnowsze od Roman Kuźniar