Giovanni Valvo

Geopolityczne znaczenie Dagestanu opiera się na geograficznej lokalizacji i swojej etnicznej złożoności. Ta największa z północnych republik kaukaskich położona jest na zachodnim wybrzeżu Morza Kaspijskiego i gości część Flotylli Kaspijskiej. Terytorium to zyskało na znaczeniu po rozpadzie ZSRR w wyniku międzynarodowych napięć związanych z Iranem w kontekście wzrastającego znaczenia złóż kaspijskiej ropy oraz gazu w międzynarodowym handlu węglowodorami.

Znaczenie najbardziej wysuniętej na południe republiki Rosji dla stabilizacji federacji jest ostatnio podkreślana przez rosyjskiego premiera Władimira Putina. „Dagestan jest największą republika Północnego Kaukazu i wymaga szczególnej uwagi”, stwierdził niedawno Putin podczas dyskusji na temat kwestii etnicznych w uzdrowisku Kisłowodzk na Północnym Kaukazie. „Przez wieki południowe regiony kraju były zamieszkiwane przez odważnych, dzielnych ludzi o silnej woli. Każda narodowość posiada własny język, kulturę, unikalne tradycje, interesujące zwyczaje, ale wszystkie mają dwie cechy wspólne: ojczyznę Rosję oraz wiekową, bardzo kontrowersyjną jednak wspaniałą historię”, dodał rosyjski premier, ostrzegając, że gdy obywatele państwa są podzieleni „Rosja stanie się bezsilnie zależna i nieodporna”.

Geopolityczne znaczenie Dagestanu opiera się na geograficznej lokalizacji i swojej etnicznej złożoności. Ta największa z północnych republik kaukaskich położona jest na zachodnim wybrzeżu Morza Kaspijskiego i gości część Flotylli Kaspijskiej. Terytorium to zyskało na znaczeniu po rozpadzie ZSRR w wyniku międzynarodowych napięć związanych z Iranem w kontekście wzrastającego znaczenia złóż kaspijskiej ropy oraz gazu w międzynarodowym handlu węglowodorami. Z drugiej strony republika zamieszkiwana jest przez kilkadziesiąt grup etnicznych. Według spisu ludności z 2010 roku, Awarowie, Dargijczycy, Tabasaranie, Lezgini i inne narodowości Północnego Kaukazu stanowią prawie 75% populacji Dagestanu, podczas gdy resztę tworzą narody tureckie: Kumycy, Nogajowie i Azerowie oraz Rosjanie, którzy reprezentują 4% całkowitej populacji.

Jedynym czynnikiem jednoczącym te narodowości jest islam. Ludność Dagestanu jest w większości sunnicka z mniejszością szyicką na kaspijskim wybrzeżu (głównie Azerowie). Konflikt w Dagestanie nie istnieje jednak między Sunnitami i Szyitami, a pomiędzy zwolennikami sufizmu i salafizmu. Jamaat Shariat, oficjalnie islamistyczny Jaamat Dagestanu „Shariat”, jest największą, islamiską organizacją bojowników w regionie. Grupa została utworzona podczas drugiej wojny czeczeńskiej i walczyła na rzecz niepodległości Dagestanu jako państwa muzułmańskiego. Jest ona wciąż związana z separatystycznymi konfliktami w Czeczenii i Inguszetii. Jest również znana z posiadania baz i członków w Azerbejdżanie. Celując w ustanowienie „sprawiedliwej społeczności”, bazującej na szariacie, Jamaat uważa za słuszne dotarcie do policji i służb bezpieczeństwa muzułmańskich duchownych i kleryków Ortodoksyjnego Kościoła Rosji, a nawet do niektórych cywilów, takich jak rządowi lojaliści, twierdząc, że są gotowi na długą partyzancką wojnę na wyczerpanie, która może rozszerzyć się, obejmując całą Federację Rosyjską, łącznie z Moskwą i Petersburgiem.

Poza roszczeniami grupy, eskalacja konfliktu w Dagestanie pociągnęłaby za sobą konsekwencje na skalę narodową. Strata kontroli nad tym terytorium przez Rosję jako konsekwencja wygranej wojny przez separatystów, mogłaby spowodować efekt domina, budząc aspiracje niepodległości, nie tylko w republikach Północnego Kaukazu: Czeczenii, Inguszetii, Kabardo-Bałkarii i Północnej Osetii-Alanii, które już teraz stanowią obszar starć między uzbrojonymi gangami i siłami bezpieczeństwa, ale również w republikach takich jak Tatarstan i Baszkiria, których stosunki z Moskwą pozostają dotychczas na pokojowym szczeblu. Dlatego też nie ma przesady w stwierdzeniu, że Dagestan, liczący 3 mln obywateli, jest najważniejszym testem Rosji, która jest zawsze bardziej zdeterminowana do odzyskania kontroli nad „bliską zagranicą”, jednak której wielkość pozostaje czołowym wyzwaniem, wczoraj i dziś.

Tekst ukazał się na blogu autora Window on Heartland.

Tłumaczenie: Natalia Łajdych

Dodaj do: