czwartek, 02 kwiecień 2015 08:34

Michaił Bakaliński: Wojna „energetyczna” i jej znaczenie dla rosyjskiej gospodarki

Oceń ten artykuł
(4 głosów)

dr Michaił Bakaliński

Istnieje na świecie konflikt, który często pozostaje niezauważony. Mowa tu o silnej rywalizacji w sektorze energetycznym, o prawo do dominacji różnych energii w bilansie energetycznym poszczególnych państw, a nawet całych regionów na świecie. Mowa o tzw. wojnie energetycznej. Jej przejawem jest konkurencja pomiędzy dostawcami gazu ziemnego i węgla energetycznego.

Istnienie najbardziej aktywnego „lobby gazowego" obserwuje się w Stanach Zjednoczonych i krajach Azji Południowo-Wschodniej. Jest to spowodowane spadkiem cen na skroplony gazu ziemny (LNG) [9; 10]. W USA największe złoża węgla znajdują się w Południowym Zagłębiu Appalachów, co stanowi 14% amerykańskich zasobów węgla energetycznego [15]. Jeśli kontrolę nad tym rejonem przejmie przemysł „lobby węglowego” (region ten miał do czynienia z problemem zwolnień grupowych, gdy w zeszłym roku rosyjska firma Michel w związku z rosnącymi kosztami produkcji musiała zwolnić ze swojego przedsiębiorstwa prawie 10.000 pracowników [szczegóły patrz. 1, s. 115-116]), wówczas zbyt wysokie płace górników na pewno ulegną znacznemu zmniejszeniu. Sytuację przemysłu węglowego pogarsza także brak decyzji o zaostrzeniu wymagań środowiskowych dla wydobycia ropy naftowej i gazu ze skał łupkowych przy użyciu metody szczelinowania hydraulicznego, przez prezydenta Baracka Obamę [4], który znajduje się wyraźnie pod presją „łupkowego" lobby, którego działania w Stanach Zjednoczonych rozciągają się również na sektor gazowy. Ponadto, według danych centrum analitycznego Macquarie Research, przyszłość przemysłu węglowego w USA może być jeszcze gorsza, m.in. ze względu na masowe przejście technologicznego wyposażania urządzeń do przetwarzania LNG z węgla na gaz [2]. Jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że obecnie z powodu aprecjacji dolara spada dochód eksporterów USA [11], a amerykański przemysł węglowy jest zorientowany na eksport, wówczas gospodarka USA może ponieść ogromne straty.

Pogorszyła się także sytuacja wokół węgla energetycznego w Azji. Tutaj lobby gazowe skupia się na czynnikach środowiskowych, które mogą być ważne, zwłaszcza na tle dużych i ambitnych planów Chin, dotyczących poprawy stanu środowiska naturalnego i ponownego sformatowania przemysłu węglowego. Ponadto dodatkowymi argumentami lobby „gazowego" są atrakcyjne ceny gazu (kwietniowa cena gazu na rynku azjatyckim Japan Korea Marker spadła do 7,279–7,436 USD za 1 mln BTU (ang. British Thermal Unit, brytyjskich jednostek termicznych) [10; 16] lub 285-291,18 USD za 1000 m3 oraz prognozy ekspertów na temat spadku udziału węgla w światowych dostawach energii [8]. Niemniej jednak, badania wykazały, że ​​te argumenty są tendencyjne z następujących powodów:

1) pomimo istnienia pesymistycznych scenariuszy na temat pozycji węgla w ogólnym bilansie energetycznym, istnieją także inne dane, zgodnie z którymi surowiec ten pozostanie głównym źródłem energii przez wiele kolejnych dziesięcioleci [12];

2) pomimo pozornego spadku ceny gazu, ceny węgla energetycznego nadal są dwa razy niższe, co ilustruje przykład: 7,436 USD za 1 mln BTU (gaz) wobec 3,562 USD za 1 mln BTU (węgiel) [10; 16].

Tak więc, analiza wykazała, że argumenty przemawiające za wykorzystaniem gazu zamiast węgla energetycznego są tendencyjne, pozostając werbalną interwencją lobby „gazowego", opartą na manipulacji faktami przez użycie mechanizmu półprawd drogą selektywnego przytoczenia prawdziwego lub statystycznego materiału.

Również lobby „węglowe" posiada swoje argumenty. Po pierwsze, jest to informacja o przejęciu przez największego amerykańskiego dostawcę węgla, firmę MurrayEnergy, znanego dystrybutora, wywodzącego się z Illinois – Foresight Energy [13], co nie może być jednak wyznacznikiem systemowego upadku przemysłu węglowego. Po drugie, lobby „węglowe" zwiększyło działalność na koreańskich i europejskich rynkach. Zgodnie z oświadczeniem dyrektora generalnego wiodącej koreańskiej firmy dostarczającej energię – Korea Power Exchange [9], wykorzystanie mocy gazowych elektrociepłowni w tym kraju spadło z 61,3% w roku 2013 do 50,8% w roku 2014. Ponadto, oczekuje się, że wskaźnik ten będzie nadal spadać: 23,7% do roku 2019, a nawet 16,8% od roku 2022. Oznacza to, że udział gazu w bilansie energetycznym Korei zostanie zredukowany do minimum na rzecz węgla energetycznego. Dowodem na to jest fakt zamknięcia w Korei w 2014 roku połowy elektrowni gazowych. Teraz najważniejsze: biorąc pod uwagę niższe koszty produkcji energii z węgla energetycznego, jego duże złoża [9], a także niską cenę (w 2014 roku ceny węgla energetycznego w Azji spadły o 11,5% w stosunku do roku poprzedniego [10]), stosowanie LNG w Korei może zostać całkowicie zlikwidowane. Nie przez przypadek w lutym zauważono znaczne zwiększenie dostaw eksportowych węgla energetycznego do Korei ze Stanów Zjednoczonych – o 71% w porównaniu do stycznia poprzedniego roku. [14]

Na rynku europejskim lobby „węglowe" także pokazało pozytywne wyniki: w lutym całkowita wielkość eksportu wzrosła o 30% w ujęciu miesięcznym. Można argumentować, że wskaźnik miesięczny nie jest systematyczny, ale jego wzrost jest imponujący: w porównaniu do stycznia eksport do Wielkiej Brytanii wzrósł o 50%, a w krajach kontynentalnych UE o 65% [14]. Według statystyk, Unia Europejska w końcu rozwiązała dylemat polegający na wyborze między „ekologicznym rajem" a konkurencyjną gospodarką [6], co potwierdza przypuszczenia, że ​​„klucz" do ponownego uprzemysłowienia UE leży nie w amerykańskim LNG, a właśnie w węglu. W związku z tym oświadczenie o braku rentowności prawie 17% aktywów węglowych w USA, opublikowane przez ceniony ośrodek badawczy Wood Mackenzie [15], jest wyraźnym działaniem lobby „gazowego" w USA. Mówiąc o perspektywach kompleksu paliwowo-energetycznego, nie należy lekceważyć węgla energetycznego. Nawet spadające ceny LNG nie czynią go konkurencyjnym wobec tradycyjnej energii z węgla. Tradycyjnie też głównym argumentem na rzecz elektrociepłowni gazowych jest środowisko, jednak w dobie kryzysu gospodarczego ceny są priorytetem, czego przykładem są statystyki zużycia węgla w UE.

Tocząca się „wojna energetyczna" wywiera pozytywny wpływ na rosyjską gospodarkę, która już z powodu dewaluacji rubla zwiększyła transporty węgla energetycznego do Niemiec do 12,6 mln ton, co stanowi prawie 30% niemieckich zasobów węgla. Podobna sytuacja ma miejsce w Polsce, która mimo antyrosyjskiej retoryki politycznej, jest drugim co do wielkości w UE importerem tego pochodzącego z Rosji nośnika energii [5]. Ponadto, zgodnie z danymi niezależnej firmy konsultingowej Nesa AS, w świetle rosnącej roli węgla energetycznego najbardziej konkurencyjnym dostawcą węgla na rynku, zarówno na obszarze wokół Atlantyku, jak i Pacyfiku, będzie Rosja [5]. Dodatkowo, w poszukiwaniu taniej i wydajnej energii, nie należy zapominać o energetyce atomowej. Wytwarzanie przez nią energii elektrycznej jest tańsze niż wytwarzanie energii gazowej przez elektrociepłownie, co podkreślali szef koreańskiego przedsiębiorstwa energetycznego Korea Power Exchange [9]. W związku z tym, pojawiła się dodatkowa okazja do rosyjskiej firmy Rosatom na rozwinięcie skrzydeł. Niedawno przedsiębiorstwo zawarło szereg dochodowych umów, w tym z krajami tradycyjnie uznawanymi za sojuszników Stanów Zjednoczonych (np. z Jordanią).
Tak więc, z powodu eskalacji „wojny energetycznej", w tym kosztów wejścia na rynek w okresie wzrostu podaży [3], Rosja może znacznie wzmocnić swoją pozycję na rynku węgla energetycznego, jak również w budowie elektrowni jądrowych.

Przekład: Agata Spustek.
Tekst pochodzi z portalu geopolitika.ru
Fot. endeco-technologies.com

Bibliografia:
1. Бакалинский М. Переворот на Украине через призму экономических интересов Запада // Геополитика. Информационно-аналитическое издание. – 2014. – Выпуск XXIV: Геоэкономика. – М.: Издательство Московского государственного университета. – С. 111 – 128. [Źródłointernetowe]. : Adres dostępuhttp://www.geopolitica.ru/sites/default/files/geopolitikan24.pdf (Data dostępu: 24.03.2014).
2. Угольный кризис придет вслед за нефтяным. [Źródło internetowe].Adresdostępu: http://www.vestifinance.ru/articles/54795 (Data dostępu: 24.03.2014).
3. BG: LNG market entering a period of supply growth. [Źródło internetowe]. Adres dostępu: http://www.lngworldnews.com/bg-lng-market-entering-a-period-of-supply-growth/?utm_source=emark&utm_medium=email&utm_campaign=Daily+update+LNG+World+News%2C+2015-03-05&uid=17344 (Data dostępu: 24.03.2014).
4. Cama T. Greens: Obama caved on fracking. [Źródło internetowe]. Adresdostępu: http://thehill.com/policy/energy-environment/236700-environmentalists-obama-caved-on-fracking (Data dostępu: 24.03.2014).
5. German coal imports from Russia highest since 2006. [Źródło internetowe]. Adres dostępu: http://www.mining-bulletin.com/index.php/read_35566.html (Data dostępu: 24.03.2014).
6. Johnson K. Green Means Stop // Foreign Policy. – January 21, 2014. [Źródło internetowe]. Adres: http://www.foreignpolicy.com/articles/2014/01/21/green_means_stop (Data dostępu: 24.03.2014).
7. Johnson K. Help Is Not on the Way // Foreign Policy. – March 7, 2014. [Źródło internetowe]. Adres: http://www.foreignpolicy.com/articles/2014/03/07/help_is_not_on_the_way (Data dostępu: 24.03.2014).
8. Jamasmie C. Natural gas to overtake coal as global energy source by 2025—Exxon. [Źródło internetowe]. Adres: http://www.mining.com/natural-gas-to-overtake-coal-as-global-energy-source-by-2025-exxon-87757/?utm_source=digest-en-coal-131216&utm_medium=email&utm_campaign=digest (Data dostępu: 24.03.2014).
9. LNG being pushed out of South Korea’s power generation market. [Źródło internetowe]. Adres: http://www.lngworldnews.com/lng-being-pushed-out-of-south-koreas-power-generation-market/?uid=17344%20update%20LNG%20World%20News%2C%202015-03-23 (Data dostępu: 24.03.2014).
10. Platts: [10 prices to Asia keep dropping. [Źródło internetowe]. Adres: http://www.lngworldnews.com/platts-april-spot-lng-prices-to-asia-keep-dropping/?uid=17344%20update%20LNG%20World%20News%2C%202015-03-18 (Data dostępu: 24.03.2014).
11. Reuters: дорогой доллар подрывает экспорт корпораций США. [Źródło internetowe]. Adres: http://www.regnum.ru/news/economy/1907570.html (Data dostępu: 24.03.2014).
12. Taylor L. Coal will be a predominant energy source for ‘decades and decades’, says Greg Hunt // The Guardian. – Monday, 14 April 2014. [Źródło internetowe]. Adres: http://www.theguardian.com/environment/2014/apr/14/coal-will-be-a-main-energy-source-for-decades-and-decades-says-greg-hunt (Data dostępu: 24.03.2014).
13. US coal producer acquisition could boost confidence in industry. [Źródło internetowe].Adres: http://www.platts.com/podcasts-detail/spotlight/2015/march/us-coal-murray-foresight-acquisition-0320?hootpostid=6b3d2a1973e9b2f54dd482d56a08c165 (Data dostępu: 24.03.2014).
14. US Thermal Coal Exports up 30% in January on Month on European Orders. [Źródło internetowe].Adres: http://www.mining-bulletin.com/index.php/read_36252.html (Data dostępu: 24.03.2014).
15. Wood Mackenzie: Nearly 17% of US coal production uneconomic at current market pricing. [Źródło internetowe]. Adres: http://www.mining.com/web/wood-mackenzie-nearly-17-us-coal-production-uneconomic-current-market-pricing/?utm_source=digest-en-mining-150317&utm_medium=email&utm_campaign=digest (Data dostępu: 24.03.2014).
16. Platts JKM™ for March-delivered LNG plunges 61.7% in Largest Year-over-Year Drop. [Źródło internetowe]. Adres: http://www.prnewswire.com/news-releases/platts-jkm-for-march-delivered-lng-plunges-617-in-largest-year-over-year-drop-300036827.html (Data dostępu: 24.03.2014).

Czytany 11464 razy Ostatnio zmieniany środa, 01 kwiecień 2015 16:41