niedziela, 07 październik 2018 12:36

Józef Kubica: Sylwetka terrorysty samobójcy – próba typologii

Oceń ten artykuł
(6 głosów)
Józef Kubica
  Terroryzm jako zjawisko społeczne jest jednym z najgroźniejszych problemów w współczesnym świecie. Najwyższy czas, by przeprowadzić analizy i dokonać pewnej typologii struktur społecznych, aby wytypować nisze, w których werbuje się kandydatów i kandydatki na potencjalnych terrorystów. Również wśród dzieci.
1. Metody walki wykorzystywane przez terrorystów

Terroryzm to niewątpliwie jedno z największych zagrożeń współczesnego świata. Co więcej, terroryści z roku na rok rosną w siłę, wykorzystując coraz to nowsze środki walki oraz posługując się coraz bardziej niekonwencjonalnymi metodami działania. Aby skutecznie przeciwstawiać się temu zjawisku, należy dokładnie zaznajomić się ze specyfiką działania konkretnych grup terrorystycznych, poznać środki jakimi się posługują [1].
Klasyfikacja metod wykorzystywanych bądź prawdopodobnych do wykorzystania podczas ataku terrorystycznego obejmuje sferę środków konwencjonalnych i niekonwencjonalnych. Do tych pierwszych zaliczamy między innymi:
 
● ładunki i materiały wybuchowe;
 
● broń palną;

● środki transportu lądowego, wodnego czy powietrznego [2].
 
Zasoby niekonwencjonalne obejmują:
 
● broń biologiczną;

● broń chemiczną;

● broń jądrową [3].
 
Naturalnie istnieje prawdopodobieństwo połączenia wyżej wymienionych metod, w efekcie czego skala ataku jest nadzwyczaj intensywna, a zamierzony cel bardziej realny [4].
 
Z biegiem czasu nauka i technika znacznie przyczyniły do stworzenia nowych środków walki, stosowanych przez organizacje terrorystyczne. Postęp technologiczny stworzył możliwość użycia coraz nowszych i skuteczniejszych form walki. Do metod wykorzystywanych przez terrorystów należą:
 
ataki na życie konkretnych osób – najstarsza metoda walki stosowana przez zamachowców, która po czasy współczesne jest przez nich wykorzystywana. Terroryści często potwierdzają fakt dokonania ataku na konkretne osoby, a zamachy te można przewidzieć. Celem ataków są zazwyczaj jednostki administracji państwowej, jednostki zajmujące się obroną i ochroną kraju (policja, żołnierze), politycy oraz kierownicy przedsiębiorstw;

atak przy użyciu bomby – przeważnie wybierany sposób ataku. Z jednej strony stosowanie tego rodzaju zamachu wytwarza ogromną siłę destrukcyjną. Z drugiej zaś powoduje dużą liczbę ofiar. Terrorysta ma możliwość przeprowadzania zamachów miejscu znacznie oddalonym od miejsca wybuchu, co w konsekwencji prowadzi do zapewnienia bezpieczeństwa sprawcy. Dostępność w punktach sprzedaży ogólnej środków umożliwiających stworzenie bomby jest niewątpliwie jedną z przyczyn wyboru tej metody działań. W czasach współczesnych informację o tym, jak skonstruować bombę, można znaleźć w Internecie, dlatego też ten sposób działania jest tak popularny. Panikę i strach wywołuje już sama wiadomość o podłożeniu bomby, a przecież jednym z celów organizacji terrorystycznej jest wzbudzenie ogólnego chaosu. Informacja ta powoduje również uruchomienie kosztownej procedury postępowania w przypadku zgłoszenia informacji o podłożeniu lub znalezieniu ładunku wybuchowego;

kidnaping – opiera się na uprowadzeniu i przetrzymywaniu jednostek ludzkich na terenach niedostępnych dla osób postronnych w celu zmuszenia określonej grupy osób do podjęcia pożądanego przez terrorystów zachowania. Nieznajomość miejsca przetrzymywania ma wpływ na negocjacje dotyczące warunków przetargowych oraz uniemożliwiają organom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo uwolnienie tych osób bez spełniania tych wymagań. Dodatkowo uzyskują przy tym zapewnienie poczucie względnego bezpieczeństwa;

wzięcie zakładnika – w porównaniu do kidnapingu lokalizacja osób uprowadzonych jest wiadoma, jednakże przetrzymywanie ludzi ma na celu tak samo, jak w kidnapingu – wymuszenie jakichś korzyści. Zakładnicy często stają się osłoną chroniącą terrorystów przed działaniami interwencyjnymi służb powołanych do zapewnienia bezpieczeństwa np. wojska czy policji. Częstokroć wzięcie zakładników cieszy się dużym zainteresowaniem środków masowego przekazu, a terroryści uzyskują rozgłos na całym świecie. Zazwyczaj wzięcie zakładnika jest wynikiem niepowodzenia początkowo zaplanowanego zamachu terrorystów. Zakładnicy stają się kartą przetargową zapewniającą bezpieczeństwo zamachowcom. Spełnienie żądań postawionych przez terrorystów dają szansę na uwolnienie ludzi uwięzionych;

uprowadzenie samolotów oraz pojazdów komunikacji – oznacza zdobycie panowania nad samolotem bądź środkami komunikacji przy późniejszym korzystaniu z nich według wyznaczonych uprzednio celów. Wskutek pojawienia się nowoczesnych technologii znacznie poprawiających bezpieczeństwo i ochronę na terminalach lotniczych porwania samolotów stają się zjawiskiem sporadycznym. Grupy przestępcze stosują tę metodę działania w celu zdobycia produktów użyteczności codziennej (tzw. terroryzm kryminalny). Stwierdzono również fakty uprowadzenia pojazdów drogowych, np. autobusów, w których znajdowały się różne skupiska ludzi. Stanowili oni grupę zakładników, dzięki którym terroryści żądali od aparatu państwa wykonania ustalonych działań np. żądanie okupu w zamian za uwolnienie zakładników [5].

atak z zastosowaniem broni palnej – terroryści stosują te formę ataku ze względu na duże możliwości nielegalnego wejścia w posiadanie broni, w szczególności korzystają z nich ugrupowania islamskie. Działalność ta opiera się na stosowaniu różnych rodzajów broni strzeleckiej np. karabiny maszynowe, pistolety i rewolwery, granaty;
atak przy pomocy broni białej bądź pozostałych niebezpiecznych przedmiotów (np. nóż, scyzoryk, maczeta, bagnet) – jedna z podstawowych i najłatwiejszych metod działania. Ogólny dostęp w punktach usługowych oraz brak zakazów posiadania wyżej wymienionych przedmiotów jest bez wątpienia walorem wpływającym na korzyść zamachowców;

„żywe bomby” – jedna z najnowocześniejszych metod walki współczesnych terrorystów. „Żywe bomby” to ludzie wyposażeni w ładunki wybuchowe. Mogą je oni przenosić w rzeczach codziennego użytku, np. w walizkach, torbach, samochodach-pułapkach, jak również umieścić urządzenia wybuchowe na sobie. Z całą pewnością jest to jedna z najniebezpieczniejszych i najbrutalniejszych postaci zamachów terrorystycznych. Wykrycie tej metody działania jest trudne, dlatego też systemy bezpieczeństwa często zawodzą. Ludzie przenoszący materiały wybuchowe na własnym ciele muszą odpowiednio zabezpieczyć się przed możliwością wykrycia ich działalności. Aby zmniejszyć szansę rozpoznania i zatrzymania, terroryści muszą dobrać odpowiednią garderobę przysłaniającą materiał wybuchowy. Najczęściej zadania te realizują kobiety, gdyż mają one większe możliwości przetransportowania urządzenia wybuchowego na swoim ciele przy pomocy luźnej i szerokiej odzieży. Zamachy bombowe przy użyciu „żywych bomb” najczęściej są dokonywane w miejscach użyteczności publicznej, np. dworcach kolejowych, galeriach handlowych, lotniskach... Terroryści skłaniają co do coraz to nowszych metod działania. Najnowszym sposobem stosowania „żywych bomb” jest wszywanie psom materiałów wybuchowych oraz nakłanianie dzieci do zakładania pasów szahida;

zamach przy użyciu broni masowego rażenia – w dzisiejszych czasach wzrasta realność wykorzystania broni masowej zagłady, gdyż użycie tych środków powoduje maksymalne zniszczenia. Państwa posiadające arsenał środków niekonwencjonalnych, finansujące i popierające terroryzm, znacznie ułatwiają terrorystom wejście w posiadanie broni masowego rażenia, dlatego też istnieje tak duże prawdopodobieństwo użycia tej metody działania. Poza tym grupy terrorystyczne posiadające znaczne środki finansowe mogą samoistnie wykonać takie środki niekonwencjonalne przez kupno komponentów bądź świadczenia ekspertów w tej dziedzinie. Również nielegalny handel substancjami promieniotwórczymi oraz ich przemyt staje się szansą na dokonanie zamachu przy użyciu BMR;

atak na obiekty z wykorzystaniem modeli zdalnie sterowanych samolotów wypełnionych materiałami wybuchowymi – stosunkowo nowy rodzaj broni stosowany przez organizacje terrorystyczne. Wzmocnienie ochrony w budynkach użyteczności publicznej stały się czynnikiem wywołującym pozyskiwanie i używanie nowych form ataku terrorystycznego. Za pomocą modeli samolotów zamachowcy pragną zniszczyć bądź uszkodzić obiekty ogólnodostępne, których zaprzestanie funkcjonowania mogłoby skutkować zmniejszeniem poczucia bezpieczeństwa w kraju. Odmiana tego zamachu może być wyłącznie elementem rozbudowanego planu. Poza tym zapewnia poczucie względnego bezpieczeństwo zamachowca;

atak przy użyciu technologii informatycznej – nowa metoda działalności terrorystycznej. Jedno z najpoważniejszych zagrożeń XXI wieku. Atak dotyczy włamań do systemów informatycznych oraz modyfikacji zakłócających bądź uniemożliwiających sprawne działanie tych systemów. Pokonywanie zabezpieczeń umożliwia organizacjom terrorystycznym kontrolowanie poszczególnych elementów infrastruktury. Najczęściej terroryści atakują internetowe strony rządowe, systemy bankowe oraz systemy obronne.

atak przy użyciu wcześniej uprowadzonego samolotu – porwany samolot staje się narzędziem do przeprowadzenia ataku polegającego na zniszczeniu pierwotnie obranego celu. Przykładem użycia tej metody walki są wydarzenia z 2001 roku ze Stanów Zjednoczonych, kiedy to terroryści użyli opanowanych samolotów do zawalenia budynków budowli. Posłużenie się nawet niewielkim statkiem powietrznym może wywołać ogromne zniszczenia;

działalność przestępcza – metoda działania polegająca jedynie na pozyskiwaniu środków pieniężnych w celu finansowania organizacji terrorystycznych. Dokonanie spektakularnego ataku terrorystycznego wymaga dużych nakładów finansowych. Grupy terrorystyczne ponoszą wysokie wydatki na przygotowanie zamachu. Muszą oni bowiem dokonać kupna narzędzi niezbędnych do przeprowadzenia ataku np. środków wybuchowych, broni palnej, jak również ponieść koszty dotyczące wyżywienia i przeszkolenia przyszłych zamachowców. Nie są to jedyne wydatki, albowiem lista rzeczy niezbędnych do zrealizowania zamachu jest dosyć duża. Coraz częściej organizacje terrorystyczne pozyskują środki finansowe na działalność terrorystyczną z legalnych źródeł (tzw. „terroryzm pod przykrywką”). Jednakże grupy terrorystyczne niemające sposobności wykorzystania dozwolonych metod pozyskiwania pieniędzy, posługują się działalnością przestępczą, umożliwiającą uzyskanie tych środków np. poprzez przemyt i produkcję narkotyków lub napady na banki [6].

Obecnie państwa powinny mieć na uwadze ewolucję terroryzmu, gdyż stosowane metody działalności terrorystycznej stale ulegają przekształceniom. Terroryści do przeprowadzenia zamachu stosują coraz to nowsze formy walki, które zwiększają skuteczność przeprowadzenia ataku. Celem dzisiejszego terroryzmu jest spowodowanie maksymalnych zniszczeń w sferze ludzkiej i infrastrukturalnej. Dążenie te nosi nazwę megaterroru. Zamachy powiązane z tym zjawiskiem mogą odbywać się przy wykorzystaniu zharmonizowanych działań przeprowadzanych jednocześnie na odmienne przedmioty ataku przy równoległych, potencjalnych zamachach odtwórczych [7].

2. Profil terrorysty samobójcy

Sylwetka terrorysty samobójcy nabrała całkiem nowego kształtu od czasów powstania terroryzmu samobójczego. Uważano bowiem, że terrorysta samobójca powinien posiadać takie cechy, jak: poczucie odosobnienia, wykluczenie społeczne, brak wiedzy, wiek młodzieńczy, brak perspektyw życiowych lub skrajne warunki życia. Opinia ta nabrała innego znaczenia wraz ze wzrostem zamachów samobójczych. Błędny jest pogląd, iż większość denatów składa się z osób o niskim statusie społecznym. Analiza tych okoliczności wykazuje, że większa część samobójców to grupa osób charakteryzująca się stabilną sytuacją finansową oraz wysokim wykształceniem. W związku z istniejącym poglądem o braku odwagi i siły płci żeńskiej w przeprowadzeniu zamachu samobójczego coraz częściej to właśnie kobiety decydują się na taki rodzaj ataku, gdyż zwiększa to ich szanse na efektywność przeprowadzonej akcji [8].

Zamachowiec terrorysta musi spełnić kilka wymogów, aby móc zrealizować swój plan samobójczy. Tworzenie nieprawdziwych zjawisk ochronnych jest jednym z procesów pozyskiwania denatów. Osoba ta działa w przekonaniu, że musi bronić siebie i swoich bliskich. Aby uczynić samobójcę, należy taką osobę pozbawić zdolności wystrzegania się czynników niebezpiecznych dla egzystencji. Powiązane jest to ściśle z kondycją zdrowia psychicznego terrorysty. Dlatego też do akcji samobójczych werbowani są ludzie, którzy w pewien sposób burzą ład panujący w społeczeństwie. Są to przede wszystkim sieroty, osoby pozbawione pozytywnego punktu widzenia, bądź osoby wyłączone z życia społecznego [9].

Terrorystę samobójcę charakteryzuje przeciwstawność cech. Po pierwsze można o nim mówić jako o osobie słabej, postępującej niedorzecznie i nieracjonalnie. Po drugie zaś jest rozsądna, precyzyjna, zawzięta i konsekwentna. Jej celem jest dążenie do miana bohatera, dlatego też wybiera drogę śmierci w zamian za życie wieczne [10].

Ze względu na wyznawane idee, metody działania, uzyskiwane cele można dokonać klasyfikacji zamachowców samobójców. Podział ten wygląda następująco:

zamachowiec egzystencjalny – motorem napędzającym jego działanie jest znakomitość istnienia, jego misją jest ofiarowanie swojego życia dla wartości wyższych. Do grupy tego typu terrorystów należą ludzie poczytalni;

zamachowiec z zaburzeniami psychicznymi – najważniejsze jest wskazanie takiej osobie celu działania samobójczego. Jednostka taka wykazuje zachowania sadomasochistyczne i agresywne. Poza tym ma urojenia wielkości i prześladowania;

zamachowiec infantylny – człowiek niekompetentny, niewykształcony, niechętny do zdobywania wiedzy, pasjonat religijny pochodzący z biednej rodziny;

zamachowiec zombie – osoby stale zażywające środki odurzające, którym wpaja się przekonanie o istnieniu przeciwników, których należy wyeliminować;

terrorystka wdowa – kobiety z zaburzeniami psychicznymi powstałymi w wyniku utraty bliskiej osoby, wykorzystywane przez inicjatorów zamachów terrorystycznych;

zamachowiec lojalny – osoba działająca na rzecz dobra wspólnego, wykazująca ogromne pragnienie uczestniczenia w raju wraz ze swoimi zmarłymi bliskimi;

zamachowiec zmanipulowany – osoby gotowe poświęcić swoje życie w zamian za korzyści finansowe czy też ratunek swoich bliskich; jednostki, na których stale dokonywano aktów agresji wraz w pogwałceniem praw człowieka [11].

Nie istnieje powszechna definicja opisująca terrorystę. Różnorodność motywów, rodzaj usposobienia, pochodzenia kulturowego oraz społecznego uniemożliwiają na stworzenie jednoznacznej „osobowości terrorystycznej”. Istnieje metoda statyczna, która stara się wyszczególnić cechy osobowości zamachowca. Polega ona na badaniu życia oraz temperamentów ludzi wywodzących się ze środowiska terrorystycznego. Najczęściej ma ona jednak charakter abstrakcyjny i nie jest poparta faktami [12].

Przygotowanie terrorysty samobójcy nieco różni się od nauki pozostałych zamachowców. Wpływ rodziny, szkolnictwa, religii ogrywa dużą rolę w kształtowaniu jego temperamentu. Propagowane hasła religijne, nawołujące do walki, umacniają terrorystę w przekonaniu o jego słusznej działalności np. w imię Allacha. Osoby powoływane do popełnienia ataku samobójczego doświadczyły w życiu tragicznych chwil, które odzwierciedliły się w ich psychice. Choć raz byli świadkami zabójstw, aktów przemocy popełnianych na osobach dla nich najbliższych. Rządza zemsty oraz sprawiedliwości nasila w terroryście negatywne emocje. Samobójcy wychowują się w zamkniętych kręgach, gdzie uczy się ich nienawiści, agresji i brutalności. Organizacja decyduje o wyborze zamachowca samobójcy, o rodzaju jego edukacji oraz przeprowadzeniu zamachu. Terrorysta jest marionetką w rękach swoich przywódców, który musi spełniać ich rozkazy. Nie może zrezygnować, gdyż mógłby narazić siebie i swoją rodzinę na śmierć z rąk organizacji. Przed przystąpieniem do ataku terroryści samobójcy nagrywają kasety wideo bądź piszą listy pożegnalne dla swoich najbliższych. Poza tym rodzinom „męczenników” wypłacane są rekompensaty za śmierć swoich bliskich. Członkowie rodziny są dumne z czynów samobójczych swoich bliskich. Często i chętnie chwalą się poczynaniami denatów, opowiadając historie poświęcenia przez nich życia. Spotykają się z licznymi gratulacjami i uznaniem osób, co jeszcze mocniej utwierdza ich o słuszności misji członków rodziny [13].

Samobójstwo altruistyczne według Emila Durkheima pozostaje w ścisłym związku jednostki ze społeczeństwem. Człowiek silnie związany ze społecznością stara się sprostać wyzwaniom postawionym przed nim. Przedkładają wszystko inne ponad oczekiwania zbiorowości. Niekiedy jednostki zbyt intensywnie przeżywają to, co narzuca im społeczeństwo, ulegają wpływom innych ludzi co w rezultacie prowadzi do samobójstwa [14]. Altruizm jest jedną z motywacji terrorysty samobójcy, bowiem poświęcenie swojego życia określane jest przez społeczeństwo islamskie mianem „świętego wybuchu” bądź „islamskiej ludzkiej bomby” . Osoba wybierająca taki rodzaj śmierci staje się „męczennikiem pańskim”. Można to tłumaczyć na przykładzie żołnierza, który ginie w walce za swój kraj. Staję się on autorytetem do naśladowania dla swoich rodaków. Tak samo jest z terrorystą samobójcą. Poprzez zamach samobójczy w imię wyższych wartości staje się bohaterem swojego narodu [15].

Niewątpliwie na ukształtowanie „osobowości terrorysty” duży wpływ mają czynniki psychologiczno-motywacyjne. Szczególną rolę odgrywają motywy ideologiczne i psychologiczne. Na postawie piramidy Maslowa można wyjaśnić mechanizmy działania motywów jednostki. Abraham Maslow uznał, iż potrzeby zaspakajania potrzeb następują stopniowo. Możliwe jest spełnienie potrzeb wyższego rzędu, jeżeli pragnienia niższego rzędu zostaną zaspokojone. Terrorysta samobójca zaspokaja swoje podstawowe pragnienia oddając życie w imię wartości mu przyświecających. Potrzeba szacunku i przynależności jest jedną wartości, do których jednostka dąży. Przynależność do grupy terrorystycznej wywołuje u zamachowca poczucie uznania, wielkości, dominacji. Wizja odrzucenia przez organizację terrorystyczną jest motorem napędzającym jego działanie. Chęć zaspokojenia potrzeb wyższego rzędu popycha samobójcę do tak drastycznego działania, jakim jest zamach samobójczy [16].

Kolejną właściwością wyjaśniającą potrzeby i motywacje terrorystów samobójców jest teoria Alexandra Murray’a. Definiuje on potrzebę jako przystąpienie do czynności, która nie musi zakończyć się dotarciem do celu. Przedsięwzięcie dokonania zamiaru jest w istocie samej ważne, tak więc podjęcie decyzji o zamachu samobójczym spełnia oczekiwania jednostki. Ponadto twórca teorii wyróżnia potrzeby ukryte, które nie mieszczą się w obyczajach społeczeństwa. Czynności te popychają samobójcę do działania kształtując jego sferę moralną. Dodatkowo skupienie uwagi na rezultacie popełnionego czynu przypisuje się jako jedną z cech charakterystyczną dla terrorystów-samobójców [17].

Długotrwała indoktrynacja odciska swoje piętno w psychice przyszłego terrorysty samobójcy. Naśladowanie osoby cieszącej się uznaniem w społeczeństwie kształtuje charakter zamachowca. Czerpie on wzorce z członków rodziny, znajomych, przyjaciół. Sztuczne wzorce osób stają się coraz bardziej popularne w modelowaniu postaw przyszłych samobójców. Grupy terrorystyczne prezentują swoim członkom fałszywych bohaterów, ginących w zamachach za przeciwników terrorystycznych [18].

Organizacje terrorystyczne uczą przyszłych samobójców postrzegania potencjalnych ofiar zamachów. Ludzie poszkodowani w ataku terrorystycznym nazywani są przez zamachowców ich przeciwnikami, którzy sami zapracowali sobie na ten tytuł. Istoty ludzkie, ginące w wyniku ataku, określane są jako „uboczne skutki świętej wojny”. Takie miano przyszłych ofiar w zupełności utwierdza samobójców w przeświadczeniu o zasadności ich celu. Pozbawia ich jakichkolwiek skrupułów i wyrzutów sumienia. Zamachowcy samobójcy z łatwością ulegają sposobom manipulacyjnym stosowanym przez grupy terrorystyczne. Angażując się w działalność terrorystyczną wyrażają swoje poglądy chroniąc przy tym swoich wartości i ideologii [19].

Motywy, ideologie, potrzeby, hierarchia wartości, wpływ organizacji i rodziny z całą pewnością kształtują „osobowość terrorysty samobójcy” oraz określają czynności, do których zamachowca się zobowiązuje. Atak samobójczy przybiera formę przedmiotową, która ma doprowadzić przyszłego samobójcę do zdobycia swojego pragnienia. Wyspecjalizowane szkolenie terrorysty zwiększa szanse na skuteczność przeprowadzonego zamachu. Postęp ogólny społeczeństwa, usposobienie i cechy charakteru mają niewątpliwie znaczenie przy modelowaniu sylwetki terrorysty. Badania nad zjawiskiem terroryzmu samobójczego oraz nad jego postacią mogą stworzyć definicję, która przybliżyłaby społeczeństwu obraz terrorysty zdolnego do zabicia siebie i niewinnych ludzi [20].

3. „Allah Akbar” – śmierć w imię islamu

Aby bliżej przyjrzeć się postaciom islamskich terrorystów-samobójców, należy omówić kwestię zjawiska fundamentalizmu islamskiego oraz dżihadu. Najogólniej termin „fundamentalizm” odnosi się do grupy osób sprzeciwiającej się jakimkolwiek oznakom nowoczesności, przestrzegającej rygorystycznych norm i zasad wyznaczonych przez religię, tradycję bądź ideologię. Pojęcie fundamentalizm islamski pojawił się w 1979 roku. W tym czasie władzę w Iranie sprawował Ruhollah Chomeini, który dążył do utworzenia teokratycznego państwa opartego na szariacie [21]. Ochrona tożsamości kulturowej przed obcymi wpływami, unicestwienie głównych wrogów islamskich (Stany Zjednoczone i Izrael) oraz zjednoczenie muzułmanów przy jednoczesnym upowszechnianiu modelu państwa religijnego – są głównymi celami islamskich fundamentalistów. Nie zawsze jednak wszyscy muzułmaninie akceptują hasła głoszone przez aktywistów tego ruchu. Wrogie nastawienie fundamentalistów przejawia się oprócz państw zachodnich również wobec tych muzułmanów, którzy inaczej interpretują islam [22]. Pojęcie „dżihad” oznacza „starać się” albo „zmagać się”. Zmaganie to określone przez Koran może mieć charakter wewnętrzny, który mówi o walce z własnymi słabościami i pokusami. Natomiast zewnętrzne oblicze walki nakazuje obronę ziemi i wiary w imię Allacha. Dżihad dzieli się na „wielki dżihad”, który odnosi się do spraw indywidualnych każdego muzułmanina, zaś „mały dżihad” dotyczy działalności zbrojnej [23]. Dżihad utożsamiany jest ze „świętą wojną”, która wyznacza obowiązek dobrego i gorliwego muzułmanina jakim jest walka dla zagwarantowania zwycięstwa Allacha [24]. Do świata muzułmańskiego należą dwa domy: Dom Islamu, gdzie panuje niezachwiany spokój oraz Dom Wojny, który tworzą niewierni. Dżihad nakazuje prowadzenie z innowiercami wojny, do czasu aż przysposobią oni wiarę muzułmańską bądź podporządkują się muzułmańskiemu prawu [25].

Mudżahedini to osoby biorące aktywny udział w dżihadzie. Mogą nimi być tylko i wyłącznie muzułmańscy mężczyźni, którzy są odpowiednimi kandydatami do prowadzenia walki. Osoby nieletnie, kobiety, osoby łamiące prawo muzułmańskie oraz członkowie innej wiary mają zakaz w nim uczestnictwa. Dla mudżahedinów stworzono specjalne prawa. Należą do nich: modlitwa trzy razy dziennie zamiast pięciu, brak obowiązku przestrzegania postu, gdyż mężczyźni muszą być w stałej gotowości do podjęcia walki. Oprócz zniesienia niektórych praw przypisanych muzułmanom, mudżahedinom zabrania się ucieczki z pola walki. Mężczyźnie, który ginie podczas walki, przypisuje się miano „męczennika” inaczej zwanego „szahida”. Z biegiem czasu pojęcie mudżahedina oddzielono od terminu dżihad, gdyż tę nazwę zaczęto stosować wobec wszystkich wojowników. Przykładem jest wojna algierska, której uczestników nazywano mudżahedinami [26].

W przekonaniach islamskich terrorystów-samobójców otaczający ich świat jest stworzony i kierowany przez siły nadprzyrodzone, a działalność samobójcza jest inicjowana i wspierana przez Boga [27]. Islam całkowicie zakazuje popełnienia samobójstwa, bowiem uznawane jest ono za śmiertelny grzech, zasługujący na potępienie. W Koranie są zawarte treści mówiące o nienaruszalności uświęconego życia. Samobójca islamski trafia do piekła, gdzie skazany jest na wieczne cierpienia i katusze [28]. Nie można ani zabijać innych, ani siebie. Zakaz ten jest uwieczniony w Koranie (Kobiety 4:29). Również prorocy w hadisach głoszą kategoryczny zakaz odbierania sobie życia [29].

Święta księga islamu wzywa do miłosierdzia, rezygnacji przemocy i krzywdzenia innych. Natomiast organizacje terrorystyczne nawiązują do wyrwanych z kontekstu fragmentów Koranu, w których wskazane są treści nawołujące do wymierzania kar osobom cudzołożnym oraz grzeszącym apostazją. Odchodzą oni od dominacji wartości życia ludzkiego, przedkładając je nad wartością walki w imię Boga [30].

Odpowiednio dla potrzeb organizacji terrorystycznych, Fathi Szkaki (przywódca Islamskiego Dżihadu) dokonał interpretacji islamskiego zakazu samobójstwa. Stworzył on filozoficzną tezę mówiącą o tym, że osoba uciskana musi znaleźć nowe metody, które będą chronić ją od ucisku. Obiecywał młodym Arabom życie w raju po śmierci, wykorzystując ich słabości psychiczne. Honorowym obowiązkiem rodziny było oddanie syna w ręce przywódcy. Zrekrutowani członkowie, którym F. Szkaki wytypował miejsce ataku, byli przekazywani ludziom konstruującym bomb. Konstruktorzy na bazie zdjęć przedstawiających cel ataku umieszczali odpowiednią ilość materiału wybuchowego na ciele terrorysty-samobójcy [31].

Samobójca jest osobą, która pragnie własnej śmierci w ramach żadnych wyższych idei. Męczennik różni się od samobójcy tym, iż poświęca on swoje życie dla Boga, chce on w ten sposób oddać cześć Allachowi. Udział w misjach samobójczych jest równoznaczny ze spełnianiem bożych nakazów, które gwarantują boskie zbawienie [32].

W przypadku zajęcia ziemi muzułmańskiej przez siły wroga, prawo islamskie nakazuje wszystkim muzułmanom stanąć do walki, aż ustanie przyczyna tego konfliktu. Terrorysta-samobójca, ponoszący śmierć w walce, wypełnia swój religijny obowiązek. W zamian  trafia do rajskiego żywota, gdzie czekają na niego wszelakiego rodzaju dobra i rozkosze, a przede wszystkim spotyka się on z Allachem oraz swoimi bliskimi [33].

Terroryści-samobójcy wierzą, że zamachy samobójcze stały się najskuteczniejszym sposobem walki, gdyż przy minimalnych nakładach można uzyskać jak największe straty [34]. Przykładem na potwierdzenie tego faktu może być wydarzenie z 1983 r., kiedy dwóch zamachowców samobójców wysadziło się w Bejrucie zabijając 299 osób [35].

Śmierć w ataku samobójczym gwarantuje ich realizatorom obiecaną nagrodę wieczną, a więc jest najpewniejszą i najskuteczniejszą drogą do raju. Poprzez misję samobójczą bojownik staje się „męczennikiem”. Zapewnienie rajskiego żywota w zamian za popełnienie zamachów samobójczych przyciąga rzeszę potencjalnych terrorystów-samobójców, którzy nie boją się i pragną śmierci. Przywódcy religijni przy pomocy technik manipulacyjnych utwierdzają w przekonaniu potencjalnych terrorystów o słuszności oddania życia [36].

Terrorysta-samobójca nie zawsze poszukuje sympatyków swojej działalności, gdyż najważniejsza dla niego jest więź łącząca go z Allachem. Oczywiście pragnie on również, aby o jego czynie dowiedziało się jak najszersze grono odbiorców. Święty bojownik nie ma obowiązku przestrzegania ograniczeń moralnych, gdyż walka uznana jest za świętą. Terroryści wierzą, że wina ofiary zabitej rozgrzesza ich z popełnionego zamachu, uwolnieni są oni od jakichkolwiek skrupułów. Święty charakter misji usprawiedliwia czyny terrorystów, gdyż podyktowana jest wyższym celem [37].

„Męczeństwo” jest drogą prowadzącą do życia razem z Allachem. Grzechy szahida są zacierane w przypadku przelewu przez nich krwi. Chwila wysadzenia się w powietrze jest równoznaczna z wejściem do rajskiego żywota. „Śmierć męczeńska” jest świadectwem potwierdzającym wspólną wolę walki oraz dążenie do uzyskania zwycięstwa narodu islamskiego.

Muzułmanie wyznają zasadę, która mówi o tym, że europejscy zamachowcy samobójcy mogą popełniać zamachy na innych terytoriach niż Europa, a w państwach europejskich mogą być przeprowadzane ataki samobójcze przez osoby pochodzące z zagranicy. Zamachy samobójcze będą dokonywane przez terrorystów, dopóki muzułmanie będą prześladowani przez inne państwa [38]. Terroryści islamscy są „najniebezpieczniejszą bronią” w ręku innego człowieka. Ich celem jest zniszczenie Zachodu poprzez złożenie ofiary, która odzwierciedla się w popełnianiu zamachów samobójczych [39].

Muzułmanie pochodzący z Zachodu sieją grozę, gdyż trudne jest ich odróżnienie od ludzi tego samego pochodzenia. Osoby te zaczynają pełnić role przywódcze w przeprowadzaniu zamachów samobójczych. Francuz Antoine Robert przeszedł na islam w 1989 r. i ożenił się z muzułmanką Fatimą, z którą zamieszkał w Maroku. Mężczyzna oficjalnie pracował w firmie zajmującej się sprzedażą używanych samochodów. Jak się później okazało, był on religijnym i politycznym przewodnikiem komórek islamskiej grupy terrorystycznej – Salafia Dżhadija. W późniejszym okresie skazano go za przeprowadzenie zamachów samobójczych z 2003 roku w Casablance. Francuz jako pierwszy Europejczyk zaplanował i dokonał za pośrednictwem terrorystów-samobójców tak drastycznych ataków, w których zginęło 45 zachodnich turystów i marokańskich Żydów [40].

W dzisiejszych czasach samobójstwo, wynikające bezpośrednio z religii, pojawia się prawie wyłącznie w islamie. Zamachy samobójcze w Rosji, Iraku, Turcji, Wielkiej Brytanii, Egipcie, Stanach Zjednoczonych, Hiszpanii – zostały przeprowadzone przez muzułmanów, z których większość była fundamentalistami, walczącymi z niewiernymi członkami społeczności międzynarodowej [41].

Śmierć w zamachu samobójczym nie stanowi ucieczki od współczesnego świata, ale jest rodzajem wędrówki zamachowca z rajskie zaświaty, aby uzyskać tam odkupienie win oraz uwolnić wiernych od osób stosujących ucisk. Oddanie życia w misji samobójczej prowadzi do nagrody obiecanej jaką jest życie w zaświatach. Wejście w rajskie żywota oznacza niekończący się dostatek, radość oraz harmonię. Osoby wstępujące do raju mają zezwolenie na nieumiarkowane zaspakajanie swoich potrzeb seksualnych [42].

Organizacje terrorystyczne stworzyły pogląd na temat niezakłóconego istnienia islamu, w którym czyny zbrojne, a szczególnie akty męczeństwa doprowadzą do osiągnięcia zamierzonego celu. Terroryści pozbawiają cech ludzkich ofiar zamachów, dzięki czemu terroryści wysyłani do przeprowadzania ataków samobójczych nie mają żadnych wyrzutów sumienia. Cała działalność terrorystyczna uzasadniona jest przede wszystkim hasłami religijnymi, przez co terroryści nie mają żadnych skrupułów i litości w stosunku do swoich potencjalnych ofiar [43].

4. Dzieci-samobójcy – mali terroryści

Organizacje terrorystyczne sięgają po coraz skuteczniejsze metody walki. W dzisiejszych czasach w zamachach samobójczych uczestniczą nie tylko dorośli. Często w takie działania angażowane są dzieci, które są bardziej podatne na czynniki manipulacyjne, kierowane przez grupy terrorystyczne. W porównaniu do osób dorosłych dzieci są bardziej zdyscyplinowane, nie podważają poleceń, łatwiej jest wpływać na ich decyzje [44].

Wywołanie spektakularnego widowiska jest jednym z dążeń organizacji terrorystycznych. Dokonanie zamachu samobójczego przez dziecko niewątpliwie zwiększa szansę na spełnienie tego celu. Werbowanie dzieci do tego typu działań nie zawsze wynika z podjęcia przez nie samodzielnej i racjonalnej decyzji. Najczęściej rekrutowane są one ze społeczeństw islamskich, rzadziej w innych okolicznościach, w których wykorzystuje się dziecięcą naiwność [45].

Często dzieci są celem ataków terrorystów, choć coraz częściej stają się sprawcami tych właśnie zamachów. Najnowocześniejsze działania prewencyjne zapobiegające atakom terrorystycznym, skutkują w stosowaniu przez zamachowców nowych form terroryzmu. Szczególnym zainteresowaniem skupionym wokół dzieci, które mogłyby przeprowadzić zamach terrorystyczny, przejawia Al-Kaida. Organizacja ta wzywa do międzynarodowego dżihadu, zachęcając najmłodszych członków tamtejszego społeczeństwa [46].

Organizacja terrorystyczna Hamas jako pierwsza rozpowszechniła kulturę śmierci w imię Allacha [47]. Natomiast wojna iracko-irańska zapoczątkowała udział dzieci w działaniach zbrojnych. Dzieciom opowiadano historię o męczeńskiej śmierci imama Husajna w bitwie pod Karbalą. Opowieść ta miała zachęcać najmłodszych członków społeczeństwa do walki, dzięki której mogliby stać się bohaterami religijnymi. Dzieci rekrutowane były ze szkół, częstokroć nie zdając sobie sprawy z zaistniałej sytuacji. Jednakże pragnęły one iść za przykładem Husajna, równocześnie marząc o byciu w raju. Uczono je obsługi granatów ręcznych oraz karabinów maszynowych. Często zdarzało się, że ponosiły śmierć w pierwszych dniach nauki, gdyż granaty rzucane były z opóźnieniem bądź w nieodpowiednie miejsca. Rodzice dziecka wysłanego na front otrzymywali miesięczną wypłatę irańskiego robotnika. Poza tym członkowie rodziny byli traktowani z ogromnym szacunkiem i łatwiej im było o awans społeczny. Za śmierć dziecka rodzina uzyskiwała legitymację męczennika, która zapewniała przywileje przy nabywaniu artykułów żywnościowych, odzieżowych oraz elektronicznych [48].

Mobilizowanie dzieci do popełnienia ataku terrorystycznego odgrywa się na różnych płaszczyznach. Dzieciom wmawia się, że „śmierć męczeńska” umożliwi powrót na utracone tereny. Stacje telewizyjne emitują filmy, w których przedstawione są drastyczne sceny ukazujące wrogów islamskiego społeczeństwa w jak najgorszym świetle. Obraz nieprzyjaciół strzelających w cywilów oraz ich zwłoki nasilają wrogość i gotowość do działania. Media palestyńskie korzystają z owych „sztuczek” manipulacyjnych. Izraelscy żołnierze przedstawiani są jako mordercy, którzy zabijają zarówno dorosłych, jak i dzieci. Pragnieniem dziecka jest powrót na tereny, które wcześniej były zajmowane przez Palestyńczyków [49].

Także organizacja ściśle powiązana z Al-Kaidą stosuje różne metody propagandowe. Al-Kaida Półwyspu Arabskiego zamieściła krótkometrażowy film animowany, który ma zachęcać dzieci do świętej wojny i werbować potencjalnych zamachowców-samobójców. Produkcja animacji opiera się na disnejowskich bajkach, jednakże treści w nich zawarte dalece od nich odchodzą. Film animowany przedstawia dzieje świętych wojen oraz wpaja nienawiść do cywilizacji Zachodu. Bajka ukazuje nastolatków odzianych w mundur, którzy biorą udział w zamachach i prowokacjach terrorystycznych. Za pośrednictwem przytoczonej opowieści wzrasta liczba kandydatów na przyszłych bojowników [50].

Rejestrowanie zamachów samobójczych tudzież testamentów bojowników staje się zjawiskiem coraz częściej stosowanym przez organizacje terrorystyczne. Rozpowszechnianie takich nagrań przez środki masowego przekazu ułatwia terrorystom udostępnienie ich poczynań. Organizacjom terrorystycznym zależy na tym, aby cały świat mógł oglądać ich dokonania. Poza tym ma to zachęcić dzieci do podążania drogą dżihadu. Męczennicy islamscy uważani są za bohaterów godnych naśladowania, dlatego nie powinien dziwić fakt, że wiele szpitali i szkół nosi imiona takich bojowników [51].

Nie zawsze jednak marzeniem dziecka jest zostanie szahidem. Częstokroć dzieci są zmuszane do popełnienia zamachów samobójczych, niektórym podaje się narkotyki, które mają zminimalizować poczucie strachu i zdenerwowania. Do popełnienia ataków samobójczych wybierani są często młodzi ludzie pozbawieni perspektyw na przyszłość. Najczęściej są to osoby bezdomne, z rozbitych bądź niepełnych rodzin, odizolowane od swoich rówieśników, samotne, podatne na wpływy innych osób. Takimi jednostkami ludzkimi łatwo kierować i nakłaniać do popełnienia sprecyzowanych działań. Niekiedy zdarza się, że dziecko jest szantażowane przez organizacje terrorystyczne, które grożą jego najbliższym członkom rodziny. Z zasady dzieci nie znajdują wyjścia z sytuacji zagrażającej członkom rodziny, dlatego też podejmują owe działania terrorystyczne [52].

Przy wyborze sprawców zamachów terrorystycznych nie istnieją żadne granice moralne. Organizacje terrorystyczne werbują do ataków samobójczych nawet dzieci niepełnosprawne umysłowo. Nieraz są one pozyskiwanie od rodzin z ich własnej, nieprzymuszonej woli. Innym razem są ofiarami porwań bądź sierotami, które straciły swoich rodziców [53]. Niepowtarzalnym przykładem jest opowieść 13-letniego Baraka, którego ojciec sprzedał za 10 tys. USD Al-Kaidzie. Chłopiec był niepełnosprawny umysłowo w stopniu lekkim, miał pięcioro rodzeństwa, a jego ojciec nie radził sobie z jego wychowaniem. Organizacja terrorystyczna postanowiła wykorzystać w przyszłości Baraka do popełnienia zamachu samobójczego. Chłopiec z góry skazany na przegraną może w jednej chwili stać się bohaterem religijnym. Ta historia pokazuje, że terroryści są konsekwentni w swoich działaniach. Są w stanie wykorzystać ludzkie nieszczęście w celu realizacji własnych planów [54].

 Organizacje terrorystyczne uparcie zmierzają do osiągnięcia swoich celów. Jak daleko są w stanie posunąć się terroryści, aby urzeczywistnić swoje plany? Otóż analizując przypadek dzieci z Somalii okazuje się, że nie istnieją żadne ograniczenia. Niestabilna sytuacja w tym państwie oraz działalność terrorystów w kraju, skutkuja licznymi porwaniami dzieci, które szkoli się na przyszłych zamachowców-samobójców. Uprowadzeniami zajmuje się organizacja terrorystyczna Al-Kaida. Maluchy przebywają w zamkniętych szkołach z dala od swoich rodzin, gdzie uczy się je nienawiści do kultury zachodniej oraz naucza religii islamskiej. Dzieci są przykuwane łańcuchami, aby nie były w stanie podjąć ucieczki. Przygotowania te mają w przyszłości zaowocować stworzeniem terrorysty, zdolnego do popełnienia zamachu samobójczego [55].

Aktywny udział islamskich dzieci w działaniach organizacji terrorystycznych wykazuje, że proces ten jest dobrze zorganizowany i złożony. Istnienie kultury śmierci, nauka wartości religijnych oraz nieustanny obraz ataków terrorystycznych jest rzeczą naturalną w świecie islamskim. W trakcie trwania palestyńskiej intifady przeprowadzono badania, które przedstawiały marzenia dzieci palestyńskich. Zadziwiającym jest fakt, iż 72–80% dzieci z Palestyny chce oddać życie w sprawie wiary. Popularne stały się zabawy palestyńskich maluchów, które polegały na odgrywaniu ról islamskich bojowników. Pragnienie zostania męczennikiem nasila się w wieku 10–13 lat, a dążenie to staje się indywidualnym celem każdego z dzieci. Nic dziwnego, że decydują się na taki plan, gdyż w ich mniemaniu śmierć za Allaha jest bardziej wartościowa niż własne życie. Młodzież w wieku od 14 do 17 lat jest najczęstszym sprawcą dokonanych ataków samobójczych na świecie. Nieodłącznym elementem mającym znaczące oddziaływanie na środowisko dzieci ma z pewnością długotrwały konflikt religijny. W połączeniu z technikami manipulacyjnymi stosowanymi przez terrorystów najmłodsi członkowie społeczeństwa stają się odpowiednimi kandydatami na przyszłych terrorystów-samobójców [56].

Proces systematycznego wpajania dzieciom ideologii nienawiści do innowierców ma miejsce również podczas odbywania przez nie szkolenia paramilitarnego. Kandydaci na przyszłych terrorystów samobójców są wysyłani do specjalnych ośrodków nadzorowanych przez mudżahedinów. Tam uczą się obsługi urządzeń wybuchowych, broni jak również korzystania z komputerów. Modelowanie pożądanych postaw odbywa się na różnych płaszczyznach. Techniki manipulacyjne mają na celu pozbawienie jakichkolwiek uczuć współczucia, a co za tym idzie wzmocnienie odporności na ludzkie cierpienie [57]. Co pewien czas organy bezpieczeństwa państwa wykrywają ośrodki szkoleniowe prowadzone przez terrorystów. Przykładem takiego przedsięwzięcia jest odkrycie przez służby pakistańskie centrum szkoleniowego przyszłych zamachowców w Spinkai. Udostępniony przez pakistańską armię materiał przedstawia zamaskowanego mężczyznę uczącego dzieci, jak dokonać ataku samobójczego. Po zakończeniu walk na obszarze Pakistanu ośrodek szkoleniowy przyszłych terrorystów samobójców został znowu otwarty. Raport z 2008 r. wykazywał, że 5 tys. dzieci od 10 do 17 lat zostało przygotowanych do popełnienie zamachu samobójczego. Większa część wysyłana jest do Afganistanu, natomiast pozostali dokonują ataków w Pakistanie [58].

Organizacje terrorystyczne (m.in. Hamas) prowadzą również obozy letnie, gdzie dzieci szkoli się na przyszłych zamachowców. Obozowiczom pokazywane są mieszkania terrorystów samobójców, prezentowane są dzieła artystyczne przedstawiające postaci męczenników. Maluchy w przedziale wiekowym od 8 do 12 lat zachęcane są do zostania szahidem przez organizowanie parad i manifestacji, na których nastolatkom zakłada się pasy szahida. Rodzice decydują o uczestnictwie dziecka w obozie letnim, gdyż to oni właśnie zachęcają i wysyłają swoje pociechy na takie zgrupowania [59].

Pozyskiwanie odpowiednich osób do dokonania ataku samobójczego jest procesem złożonym. Idealizacja śmierci, propagowana wśród społeczeństwa islamskiego, przyczynia się do uzyskania właściwego kandydata na zamachowca. Terroryści, aby nadać większy rozgłos „kulturze śmierci”, rozwieszają plakaty zawierające treści pochwalne o męczennikach, np. „dzieci są świętymi męczennikami przyszłości”. Indoktrynacja odbywa się również poprzez tworzenie pieśni i wierszy pochwalnych o świętych bojownikach. Jedną z ciekawszych form przedstawiających zamachowców samobójców jest graffiti. Terroryści użyją każdego, możliwego sposobu, aby móc osiągnąć swój plan. Dlatego nie powinno nas dziwić, że gloryfikacja „śmierci męczeńskiej” przejawia się także w kulturze masowej [60].

Elementem motywującym rodziców do nakłaniania swoich pociech, aby wybrały drogę męczeństwa, jest czynnik ekonomiczny. Rodzice dziecka przeprowadzającego zamach samobójczy otrzymują kwoty pieniężne, które uzależnione są od obszaru występującego konfliktu oraz charakteru przeprowadzonej akcji. Pewne źródła podają, że za śmierć dziecka organizacja terrorystyczna wypłaca rodzinom po 2 tys. USD. Rany powstałe w skutek niepowodzenia akcji terrorystycznej wycenione są na 300 USD. Wg innych źródeł, za śmierć małoletniego terrorysty-samobójcy wypłacane jest wynagrodzenie w wysokości od 10 do 25 tys. USD. W przypadku obrażeń bądź kalectwa powstałego w wyniku dokonywania zamachu samobójczego ceny wynoszą od 500 do 1 tys. USD. Natomiast Talibowie za śmierć nieletniego bojownika wyznaczyli cenę wahającą się w granicach od 7 do 14 tys. USD [61].

Ubogie obszary Pakistanu stały się miejscem „handlu dziećmi”. Duża liczba potomstwa oraz skrajne warunki życia sprawiły, że dzieci zaczęto traktować przedmiotowo. Przerażający jest fakt, że rodzice sprzedają swoje małoletnie dzieci organizacjom terrorystycznym za sumy 500–25 tys. USD. Często maluchy nie zdają sobie sprawy, co w przyszłości je czeka. Wiadome jest jednak, że terroryści planują uczynić z nich przyszłych terrorystów-samobójców [62].

Niejednokrotnie przywódcy religijni stają się dla dziecka zwerbowanego do przeprowadzenia zamachu samobójczego osobami, które kształtują ich światopogląd oraz przekazują wartości religijne. Dzieci oddzielone od rodziny zaczynają czuć się samotne i odrzucone. Poczucie przynależności do grupy staję się dla nich najważniejszym celem w życiu. Częstokroć bardziej obawiają się wyłączenia ze środowiska terrorystycznego, aniżeli śmierci poniesionej w zamachu samobójczym. Pomimo długofalowych procesów indoktrynacji i radykalizacji organizatorzy zamachów samobójczych nie darzą pełnym zaufaniem dzieci wybranych do przeprowadzenia ataku. Niejednokrotnie nieletni szahid wysyłany jest na miejsce zamachu wraz ze swoim opiekunem, który czuwa nad powodzeniem akcji. Kiedy dziecko rezygnuje z dokonania ataku, nauczyciel samodzielnie detonuje ładunek wybuchowy umieszczony na ciele szahida [63].

Zjawisko radykalizacji społeczności muzułmańskiej odnosi się zarówno do regionów objętych konfliktem religijnym jak i do krajów Europy oraz Stanów Zjednoczonych, w których osiedlili się islamscy zwolennicy. Wytworzyli oni odrębne strefy zamieszkania dystansując się przy tym od mieszkańców innego wyznania. W pełni korzystają z praw publicznych obowiązujących w poszczególnych państwach demokratycznych, równocześnie wygłaszając swoje skrajne ideologie [64].

Aby móc skutecznie walczyć ze zjawiskiem terroryzmu, należy podjąć działania edukacyjne dzieci i młodzieży. Celem nadrzędnym każdego państwa powinno być informowanie młodych ludzi o sposobach zachowania się w razie niebezpieczeństwa wynikającego bezpośrednio ze zjawiska terroryzmu. Zarówno kraje bardziej zagrożone terroryzmem, jak i regiony o mniejszym stopniu zagrożenia, powinny prowadzić działania zapobiegające. Dzieci należy zaznajomić ze sposobami rekrutacji prowadzonymi przez organizacje terrorystyczne. Aktywna edukacja młodych ludzi jako czynnik systemu przeciwdziałania terroryzmowi pozwoli ograniczyć ryzyko przystąpienia najmłodszych członków społeczeństwa do walki zbrojnej prowadzonej przez islamskich radykałów [65].

W regionach najbardziej zagrożonych terroryzmem pojawiają się programy obrony dzieci przed procesem manipulacji oraz indoktrynacji religijnej. Taką kampanię na rzecz ochrony młodych ludzi prowadzi m.in. Indonezja. Kraj ten współpracuje z byłym terrorystą Al-Kaidy, który stworzył komiks przedstawiający jego własną historię. Metamorfoza jaka przeszedł oraz wskazanie właściwej interpretacji Koranu mają wyznaczyć dzieciom życiową drogę, w której brak jest nienawiści czy przemocy [66].

Ogólnodostępne dane przedstawiają, że najwięcej dzieci wykorzystywanych do przeprowadzenia zamachu samobójczego werbowanych jest z terenów Afganistanu, Iraku, Pakistanu przez organizacje terrorystyczne takie, jak Hamas czy Al-Kaida. Chociaż udział dzieci w międzynarodowym dżihadzie jest niewielki, nie możemy bagatelizować tego problemu. Państwa powinny tworzyć systemy przeciwdziałania terroryzmowi, które odpowiadałyby za minimalizowanie działań opartych na wykorzystywaniu nieletnich do dokonywania zamachów samobójczych [67].

4.Terrorystki-samobójczynie

W dzisiejszych społeczeństwach funkcjonują uproszczone schematy myślowe, odnoszące się do różnych zjawisk społecznych, określane mianem stereotypów. Uproszczony obraz rzeczywistości występujący w naszych umysłach ma wpływ na proces spostrzegania ludzi. W wyniku interpersonalnych konsekwencji stereotypu płci, kobiety uważane są za osoby wrażliwe, opiekuńcze i niesamodzielne [68].

Uczestnictwo kobiet w zamachach terrorystycznych jest niewątpliwie zaprzeczeniem tych stereotypów. Z chwilą przystąpienia płci pięknej do organizacji terrorystycznych, powszechnie panujący pogląd o kobiecie słabej i bezbronnej nabrał innego znaczenia. W głowach społeczeństwa rodzi się pytanie: dlaczego kobiety uciekają się do tak drastycznych działań, jakimi są zamachy samobójcze? Istnieje wiele czynników, które motywują kobiety do działalności na rzecz terroryzmu samobójczego [69]. Motywy podejmowania takiej decyzji wynikają z aprobaty przywódców religijnych na udział kobiet w działaniach terrorystycznych. Uczestnictwo w globalnym dżihadzie otwiera przed nimi nowe możliwości, dlatego chętnie korzystają z okazji wyjścia z domu bez przyzwolenia współmałżonka. Dodatkowo przynależność kobiet do organizacji terrorystycznych znosi obowiązek noszenia burki oraz zezwala na swobodę poruszania się. Wzrost zamachów samobójczych realizowanych przez kobiety uzależniony jest również od motywów religijnych i narodowych. Kobieta aktywnie uczestniczy w działaniach mających na celu poprawę aktualnych warunków panujących w kraju. Także czynnik kulturalny i zwyczajowy przyczynia się do udziału w aktach terrorystycznych. Często zamach samobójczy staje się jedynym wyjściem naprawienia zepsutego wizerunku i przywrócenia kobiecie jej dobrego imienia. Motyw uczuciowy jest kolejnym czynnikiem warunkującym ich zaangażowanie w terroryzm samobójczy. Nieodparte pragnienie bycia blisko swojego męża, uczestniczącego w organizacji terrorystycznej, przyczynia się do wzmożonej aktywności kobiet w tym zakresie. Ponadto zdarza się, że partnerzy namawiają swoje małżonki do przeprowadzenia samobójczego czynu [70].

Za pomocą wyżej przedstawionych czynników motywujących, rekrutacja kobiet do organizacji terrorystycznych staje się znacznie łatwiejsza. Bez wątpliwości kobieta nieszczęśliwa, pełna nienawiści do wroga i pragnąca zemsty jest gotowa do dokonania zamachu samobójczego, aniżeli kobieta wiodąca do tej pory spokojne i szczęśliwe życie [71].

Proces indoktrynacji i radykalizacji kobiet wiąże się również z programami propagandowymi zamieszczanymi na stronach internetowych. W Internecie można znaleźć czaty, fora oraz różne publikacje, które ściśle są powiązane z kampanią nawołującą kobiety do misji męczeńskiej, prowadzonej przez organizacje terrorystyczne. Portale internetowe przeznaczone dla kobiet biorących udział w zbrojnym dżihadzie, poza treściami ideologicznymi, zawierają porady odnoszące się bezpośrednio do zorganizowania zamachu samobójczego. Zarówno w rzeczywistości wirtualnej, jak i w realnym życiu powstają stowarzyszenia, które służą wymianie doświadczeń życiowych i informacji oraz tworzą grupę wsparcia dla przyszłych terrorystek-samobójczyń. Coraz częściej powstają czasopisma, dotyczące kobiecej drogi do raju [72]. Jednym z takich magazynów jest „Al-Shamikha” – odpowiednik zachodniego „Cosmpolitana”, który zawiera wiele wskazówek dotyczących m.in. dobrania odpowiedniego makijażu przed zamachem, czy też właściwego wychowania dziecka na szahida. Czasopismo wydawane przez Al-Kaidę ma z jednej strony zawierać porady na temat codziennego życia muzułmanek, z drugiej zaś ma zachęcać kobiety do aktywnej działalności terrorystycznej [73].

Aby lepiej przyjrzeć się problemowi czeczeńskich szahidek, należy przywołać historię Czeczenii. Od XVIII w. ludność czeczeńska walczyła o niepodległość z Rosją, staczając z nią dwie wojny, z których pierwsza zakończyła się zwycięstwem natomiast druga porażką. W wyniku klęski z 1999 roku, wojska federalne zajęły terytorium Czeczenii. W trakcie wojny, rosyjskie wojsko popełniło mnóstwo bestialskich czynów. Rosyjscy żołnierze dokonywali licznych kradzieży, torturowali ludność czeczeńską, zmuszali kobiety do różnych czynności seksualnych. Wszystkie zbrodnie dokonywane były na forum publicznym, w biały dzień [74]. Tragiczne wydarzenia, które miały miejsce wówczas odcisnęły piętno na dalszych losach społeczeństwa czeczeńskiego. To wstrząsająca historia nieszczęśliwych kobiet, którym odebrano domy, dzieci i mężów. Teraz muszą się one zmagać z różnymi przeciwnościami losu, pełniąc rolę głowy rodziny [75].

Istnieje przekonanie, że pomiędzy mężczyznami i kobietami dokonującymi ataków samobójczych występuje zasadnicza różnica. Mężczyźni są bardziej skłonni do wycofania się z misji samobójczej, gdyż cenią sobie wysoce wartość jakim jest życie. Wiele kobiet posiada osobowość chwiejną emocjonalnie oraz częściej ulegają wpływom innych osób, w efekcie czego są bardziej podatne na popełnienie samobójstwa [76]. Trudne warunki życiowe, utrata najbliższych osób, smutek i rozpacz po zmarłych członkach rodziny, bolesne rozczarowania to elementy zbliżające „czarne wdowy” do radykalnego, muzułmańskiego fundamentalizmu zwanego wahibizmem [77].

Osoby werbujące z Czeczenii poszukają nieszczęśliwych i cierpiących kobiet, w wieku 30–40 lat do popełniania zamachów samobójczych. Takim osobom werbownicy udzielają wsparcia fizycznego i psychicznego, traktują je z szacunkiem i godnością. Przyszłej terrorystce przekazuje się literaturę i muzykę religijną, które w swej treści nawołują do świętej wojny. Z taką kobietą nawiązuję się rozmowy na temat zamordowanych członków jej rodziny, Allacha, dżihadu oraz życia w raju [78].

Proces indoktrynacji nieszczęśliwych „czarnych wdów” polega na stopniowym odizolowaniu ich od najbliższych im osób. Stają się one członkiniami zgromadzenia muzułmanów, które nosi nazwę Dżaamat. Tworzy je społeczność wahabicka, w której wszyscy uczestnicy nazywani są braćmi i siostrami, a najważniejszym członkiem jest ich przywódca. W czasie wspólnych spotkań, zgromadzeni wspólnie studiują nauki islamu [79].

Młode dziewczęta są werbowane przez kobiety w wieku ponad 40 lat, które w kulturze wahabickiej uznawane są za duchowe przewodniczki. Ich rola polega na nakłonieniu dziewczyny do zostania terrorystką-samobójczynią. W razie jej odmowy, zostaje ona zmuszona siłą przez mężczyznę towarzyszącemu Czeczence. Rodzice nie kwestionują rozkazów osób werbujących ich dzieci, gdyż mogłaby ich za to czekać kara [80].

Obozy szkoleniowe czeczeńskich terrorystek-samobójczyń różnią się od baz szkoleniowych istniejących w innych częściach świata. Kobiety przygotowywane są do popełnienia zamachu samobójczego w budynkach przypominających swoim wyglądem normalne domy mieszkalne. Ulokowane są one w wioskach, które są znane zarówno mieszkańcom Czeczenii, jak i rosyjskim żołnierzom. W domach tych mieszka kilka kobiet, które pod bacznym okiem swojej opiekunki przygotowywane są śmierci. Ucieczka z obozów szkoleniowych jest niemożliwa, gdyż przyszłe samobójczynie są przez całą dobę obserwowane i pilnowane [81]. Jeżeli szkolenie nie przyniesie owocnych skutków i kobiety odmówią przeprowadzenia zamachu samobójczego, werbujący uciekają się to stosowania „nieczystych technik”. Takim kobietom podaję się środki psychotropowe, które zagłuszają rozsądne myślenie. Brutalne sposoby postępowania sprawiają, że czeczeńskie kobiety stają się marionetkami w rękach terrorystów [82]. Podczas przebywania w bazie szkoleniowej, Zarema Inkarajewa stale była faszerowana tabletkami, które wywoływały u niej stan spokoju i obojętności. Kiedy wysyłano ją na misję samobójczą w komisariacie policyjnym, znajdowała się pod wpływem środków odurzających i narkotyków [83].

Często zamachy samobójcze, dokonywane przez Palestynki, są konsekwencją złamania zasad społecznych, panujących w społeczeństwie muzułmańskim. Kobiety te albo miały kontakty seksualne z mężczyznami bez ślubu albo zachodziły w ciążę z mężczyznami niebędącymi ich mężami. Palestynkom żyjącym w nieczystości grozi niebezpieczeństwo utraty życia z rąk krewnych, gdyż tradycja muzułmańska za taki haniebny czyn przewiduje śmierć. Zamach samobójczy staję się najlepszym punktem wyjścia z tej sytuacji, gdyż zamiast hańby przynosi szacunek i uznanie [84]. Prawdopodobnie terrorystka-samobójczyni, która zdetonowała ładunek wybuchowy na przejściu granicznym pod Gazą w 2014 r., dokonała tego czynu w wyniku upokorzenia jakie spotkało ją ze strony męża. Małżonek, który był równocześnie członkiem Hamasu, podejrzewał ją o romans z innym mężczyzną. Nieprawdziwa pogłoska stała się przyczyną dokonania zamachu samobójczego przez skompromitowaną i poniżoną kobietę [85].

W czasie drugiej intifady w latach 2000–2004 palestyńscy terroryści przeprowadzili 100 zamachów samobójczych, z czego 8 zostały dokonanych przez palestyńskie kobiety. W wyniku ich działań zginęło 39 osób, natomiast rannych osób było 300. Władze izraelskie podały, że około 50 niedoszłych terrorystek-samobójczyń zostało aresztowanych [86].

Większość kobiet aresztowanych za przygotowania do zamachu samobójczego bądź zatrzymane w miejscu planowanego ataku, to osoby, których wiek nie przekraczał 30 lat, posiadające co najmniej wykształcenie średnie, nie będące mężatkami. Większa część to członkinie Fatahu, jednakże znalazły się również kobiety należące do Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny, Hamasu bądź palestyńskiego Islamskiego Dżihadu [87].

Nie zawsze religia odgrywa decydującą rolę przy podjęciu decyzji o dokonaniu zamachu samobójczego. Co zatem skłania kobiety do tak drastycznych działań, jeżeli nie marzą o zostaniu męczennicą? Otóż organizację Tamilskich Tygrysów Wyzwolenia Ilamu tworzyli członkowie świeccy, którzy walczyli o niepodległe państwo tamilskie Ilamu na Sri Lance. W ramach swojej działalności przeprowadzali liczne zamachy samobójcze, które miały ich przybliżyć do spełnienia zamierzonych celów [88]. Równe traktowanie tamilskich kobiet i mężczyzn przyczyniło się do masowego wykorzystywania płci pięknej do przeprowadzania zamachów samobójczych. Już od 1984 r. Tamilki zostały włączone w szeregi walczących o niezależność swojego państwa. Bojowniczki stanowiły 60% wszystkich „Tygrysów”, którzy szkoleni byli do dokonania ataku samobójczego. Od 1987 r. półwysep Dżafna do końca wojny domowej na Sri lance stanowił bazę szkoleniową przeznaczoną wyłącznie dla przyszłych terrorystek-samobójczyń [89].

W latach 80. organizacja Tamilskich Tygrysów powołała do życia oddział Czarnych Tygrysów, przeznaczony do przeprowadzania zamachów samobójczych. Z oddziału tego wydzielono specjalną formację kobiet gotowych poświęcić swoje życie w imię słusznej sprawy. Kobiece komando utworzone przez organizację nosiło nazwę „Ptaków wolności”. Czarne Tygrysy charakteryzowały się bezwzględnym oraz absolutnym oddaniem sprawie tamilskiej. Po raz pierwszy pas szahida został wykorzystany przez organizację w 1991 r. Wówczas młoda Tamilka przeprowadziła zamach samobójczy na byłego premiera Indii [90]. Składając ukłon w stronę Rajiva Gandhiego, kobieta zdetonowała ładunek wybuchowy umieszczony na jej ciele. Duża ilość materiału wybuchowego znajdującego się w kamizelce Tamilki sprawiła, że ciało polityka zostało rozszarpane na strzępy [91]. Aby zamach samobójczy przeprowadzany przez kobiety był skuteczny, jednostki Tamilskich Tygrysów szkoliły swoje członkinie w sposób szczegółowy. Czynności przygotowawcze trwały kilka miesięcy, jednakże zdarzały się przygotowania ciągnące się latami. W tym czasie każda Tygrysica uczyła się obsługi broni i materiałów wybuchowych oraz reguł konspiracji [92].

Również Partia Pracujących Kurdystanu (PPK) angażowała kobiety do przeprowadzenia zamachów samobójczych. Organizacja dąży do wywalczenia niepodległości na południowo-zachodniej części Turcji, która zamieszkiwana jest przez Kurdów. Celem ataków jest przede wszystkim turecka ludność cywilna oraz tureckie siły bezpieczeństwa [93]. W przeciwieństwie do innych organizacji terrorystycznych, religia nie odgrywa roli przy rekrutacji osób do PPK. Kolosalną różnicą jest również to, że członkom organizacji nigdy nie obiecywano raju, jak to miało miejsce w przypadku muzułmańskich organizacji terrorystycznych. Gloryfikacja przywódcy i ślepe zapatrzenie się w jego osobę motywowało i dawało siłę jego uczestnikom do walki w słusznej sprawie [94].

Połączenie zjawiska pauperyzacji społeczności kurdyjskich z masowym analfabetyzmem, brakiem wykształcenia i kwalifikacji zawodowych są czynnikami wpływającymi na podatność Kurdyjek na manipulacje ze strony przywódców PPK. Zazwyczaj w szeregi organizacji wstępowały kobiety niezamężne, choć były one również zasilane przez mężatki, które w walce o niepodległość były w gotowe do oddania własnego życia. PPK traktuje swoich członków na równi, niezależnie od płci czy statusu społecznego. Kurdyjki często są zmuszane do małżeństwa z obcymi mężczyznami, którym muszą usługiwać i rodzić dzieci. Organizacja dawała im poczucie równości, a ich uczestnictwo w działalności samobójczej było wyrazem protestu przeciwko zwyczajom panującym w ich społeczeństwie. Czasami wstąpienie do PPK było jednym wyjściem, gdyż tradycja kurdyjska nakazuje stosowanie kary śmierci za splamienie honoru rodziny [95]. Kobiety w organizacji miały takie same prawa jak mężczyźni, szkolenie ich na terrorystki wyglądało tak samo jak w przypadku płci męskiej [96]. 11 zamachów samobójczych z 15 zostało przeprowadzonych przed Kurdyjki. Sporadycznie zgłaszały się do nich kobiety z własnej woli [97].

W 1996 roku siedemnastoletnia Leylia Kaplan zdetonowała ładunek wybuchowy przed posterunkiem policji w Adanie, zabijając trzech policjantów. Przed dokonaniem zamachu samobójczego dziewczyna nagrała taśmę filmową, w której mówi o poświęceniu własnego życia w słusznej sprawie [98].

Współcześnie Kurdyjki z jednej strony walczą przeciwko przemocy stosowanej wobec nich z drugiej zaś chcą zmienić swoje dotychczasowe położenie. Współpracują wspólnie z bojownikami z PPK, którzy wspierają ich działania [99].

Tradycja muzułmańska nakazuje szczególne obchodzenie się w kobietami, z tej przyczyny służby bezpieczeństwa nie mogły swobodnie ich kontrolować. Kobiety w porównaniu z mężczyznami mogły zdecydowanie łatwiej dokonywać zamachów samobójczych, gdyż znajdowały się ona poza podejrzeniami. W związku z narastającą falą ataków samobójczych przeprowadzanych przez kobiety, w 2008 roku w prowincji Dijala na północy Iraku utworzono oddział „Córek Iraku”. Formację w większości tworzyły wdowy po zmarłych policjantach, którzy zostali zabici przez Al-Kaidę. Praca oddziału sprowadzała się do kontrolowania kobiet na posterunkach, w szpitalach i placówkach edukacyjnych, jak również do prowadzenia działalności wywiadowczej. „Córki Iraku” ukończyły specjalny kurs, który przygotował je do udaremniania zamachów samobójczych [100]. W latach 2003–2008 w Iraku odnotowano w najwięcej zamachów samobójczych przeprowadzonych przez terrorystki. Lata 2003–2007 przyniosły 15 ataków samobójczych, których sprawczyniami były kobiety. Natomiast w roku 2008 bojowniczki dokonały ponad 20 zamachów [101].

Terroryści są bezwzględni i bezkompromisowi w swoich działaniach. Potwierdzeniem na to jest rok 2008, kiedy na targach w Bagdadzie doszło do dwóch zamachów samobójczych przeprowadzonych przez dwie kobiety, które chorowały na zespół Downa. W wyniku zdarzenia zginęło 27 osób, a ponad 50 było rannych. Najbardziej wstrząsającym jest fakt, iż kobiety nie zdawały sobie sprawy o istocie ich misji. To zamachowcy znajdujący się w bezpiecznym miejscu zdetonowali ładunki umieszczone na ich ciałach [102].

W Pakistanie po raz pierwszy przeprowadzony zamach samobójczy przez kobietę miał miejsce w 2007 r. Terrorystka zdetonowała swój ładunek w okolicy szkoły chrześcijańskiej oraz komisariatu policji. Na szczęście oprócz sprawczyni śmierci nie poniosła żadna ofiara. Szkolenie kobiet odbywa się terenach przygranicznych Pakistanu i Afganistanu. Obozy szkoleniowy prowadzone są pod kierunkiem Al Kaidy i Lashkar-e-Toiba [103].

Więcej niż połowa wszystkich kobiecych zamachów samobójczych w ostatnich latach została przeprowadzona przez kobiety z Azji i Bliskiego Wschodu. Po raz pierwszy w 2005 r. odnotowano samobójczy atak w Iraku dokonany przez Belgijkę. 38-letnia Muriel Degauque wyszła za mąż za muzułmanina pochodzenia marokańskiego, który był sympatykiem radykalnych nauk salafistów. Kobieta przeszła na islam, zaczęła nawet nosić czarczaf. 9 listopada zdetonowała ładunek wybuchowy na posterunku irackiej policji w okolicy Bakuby [104].

Reasumując, zamachy samobójcze dokonywane są z powodu działania różnych czynników. Nie zawsze jednak fanatyzm religijny staje się jedynym motywem decydującym o działalności samobójczej kobiet. Organizacje terrorystyczne w procesie rekrutacji członkiń do dokonywania zamachów samobójczych wykorzystują przede wszystkim czynniki społeczno-kulturowe. Długotrwały proces indoktrynacji i radykalizacji w połączeniu z odpowiednio przeprowadzonym szkoleniem oraz bolesne doświadczenia życiowe mogą stworzyć terrorystkę, która będzie gotowa i właściwie przygotowana do wykonywania zamachów samobójczych. Oznacza to „śmierć męczeńska” wielu kobiet w imię Allacha, idei bądź własnych wartości i przekonań [105].
____________________________________________________________
1. http://www.konflikty.pl/a,546,Czasy_najnowsze,Strategia_i_taktyka_terrorystow.html [03.01.2014].
2. P. Guła, Terroryzm międzynarodowy w tym  islamski, Szczytno 2009, str.37-38.
3. Tamże, str. 37-38.
4. Tamże, str. 37-38.
5. K. Jałoszyński, Terroryzm antyizraelski, Warszawa 2001, str. 32-34.
6. K. Jałoszyński, Organy administracji rządowej wobec zagrożeń terrorystycznych : służby specjalne wobec terroryzmu, Bielsko-Biała 2009, str. 22-25.
7. P. Guła, op.cit., str. 39.
8. B. Barnuś, op.cit., str. 12.
9. http://www.cbnt.collegium.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=55:werbunek-do-organizacji-terrorystycznych&catid=38:poradniki&Itemid=34 [23.11.2013].
10. A. Kolek, J. Szczęśniak, Psychologiczne uwarunkowania samobójczych zamachów terrorystycznych. Potrzeby i motywacje zamachowców samobójców, [w:] Wojna z terroryzmem w XXI wieku, B. Hołyst,   K. Jałoszyński,  A. Letkiewicz (red.), Szczytno 2009, str. 71.
11. H. Ismahilova, Terrorysta samobójca, [w:]e-terroryzm.pl Internetowy Biuletyn Instytutu Studiów nad Terroryzmem nr11, Rzeszów 2012, str. 15-16.
12. B. Bolechów, op.cit., str. 38
13. B. Hołyst, Terroryzm tom I, Warszawa 2011, str. 830-831.
14. R. O’Connor, N. Sheehy, Zrozumieć samobójcę, Gdańsk 2002,  str. 64.
15. B. Hołyst, op.cit., str. 831.
16. A. Kolek, J. Szczęśniak, op.cit., str. 72.
17. Tamże,  str.72-73.
18. A. Kolek, J. Szczęśniak, op.cit., str. 72.
19. http://www.cbnt.collegium.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=55:werbunek-do-organizacji-terrorystycznych&catid=38:poradniki&Itemid=34 [23.11.2013].
20. A. Kolek, J. Szczęśniak, op.cit., str. 75.
21. M. Jadwiszczok, Antyizraelskie ugrupowania terrorystyczne i ich zwalczanie, Toruń 2010, str.54.
22. W. Grabowski, Fundamentalizm muzułmański na Bliskim Wschodzie, Gdańsk 2013, str.18 i 59.
23. P.L. Williams, Al-Kaida-bractwo terroru, Warszawa 2002, str. 145.
24. G. Sznajder, Terroryzm i fundamentalizm islamski. Piętno współczesnego świata, http://www.otnostrow.org.pl/pliki/rocznik/2009/14_Sznajder.pdf [08.04.2014].
25. G. Weigel, Wiara, rozum i wojna z dżihadyzmem, Warszawa 2009, str. 42.
26. J. Danecki, Kłopoty z dżihadem, [w:] Islam a terroryzm, A. Parzymies (red.),Warszawa 2003, str. 51.
27. G. Sznajder, op. cit., [08.04.2014].
28. http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,3948 [08.04.2014].
29. E. Capan, Terroryzm i zamachy samobójcze – muzułmański punkt widzenia, Warszawa 2007, str. 123.
30. S. Kosmynka, Od Boga do terroru, Łódz 212, str. 182.
31. P. Guła, Terroryzm międzynarodowy w tym islamski, Szczytno 2009, str. 23-24.
32. L. A. Villamarin Pulido, Sieć Al-Kaida, Warszawa 2008, str. 65.
33. G. Sznajder, op. cit., [08.04.2014].
34. Tamże, [08.04.2014].
35. http://www.polskieradio.pl/9/310/Artykul/269519,Zamach-w-Bejrucie- [08.04.2014].
36. P. Guła, op. cit., str. 28.
37. S. Kosmynka, op.cit., str. 117.
38. M. Allam, Kamikadze made in Europe. Czy zamachowcowi uda się pokonać islamskich terrorystów?, Kraków 2008, str. 42-43.
39. Tamże, str. 44.
40. M. Allam, op.cit., str. 46-47.
41. A. Berko, Droga do raju, Poznań 2010, str. 295.
42. S. Kosmynka, op.cit., str. 190-191.
43. A. Berko, op.cit., str. 297.
44. http://www.liedel.pl/?p=12 [18.02.2014].
45. M. Adamczuk, Rola dzieci w strategii działania islamskich organizacji terrorystycznych, [w:] Bezpieczeństwo Narodowe – 2012 nr 1, Z. Włosowicz, M. Ajnenkiel, K. Liedel, Cz. Juźwik, J. Padzik, P. Pietrzak (red.), Warszawa 2012,  str. 103.
46. M. Adamczuk, op.cit., str. 103.
47. Tamże, str. 103-104.
48. Ch. Reuter, op.cit., str. 61.
49. A. Berko, op.cit, str. 254-256.
50. http://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/al-kaida-kreci-makabryczna-bajke-dla-dzieci,178765.html [09.03.2014].
51. M. Adamczuk, op.cit., str. 113.
52. Tamże, str. 105.
53. http://natemat.pl/47077,jak-zrobic-z-dziecka-terroryste-samobojce-krwawe-terrorystyczne-kreskowki-piora-dzieciom-mozgi-w-palestynie-wideo [19.02.2014r]; M. Adamczuk op.cit., str. 105-106.
54. http://www.przeglad-tygodnik.pl/pl/artykul/najmlodszy-zamachowiec-samobojca [19.02.2014r].
55. http://www.fakt.pl/Maluchy-zakute-byly-w-lancuchy,artykuly,173360,1.html [19.02.2014r].
56. M. Adamczuk, op.cit., str. 106-108.
57. Tamże, str. 110-111.
58. http://www.euroislam.pl/index.php/2009/04/dzieci-w-wylegarniach-samobojcow/ [21.02.2014].
59. M. Adamczuk, op.cit., str. 111.
60. M. Adamczuk, op.cit., str. 111-112.
61. M. Adamczuk, op.cit., str. 116-117.
62. http://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/kupuja-dzieci-do-zamachow,99382.html [11.03.2014].
63. M. Adamczuk, op.cit.,, str. 117-118.
64. Tamże, str. 118.
65. Tamże, str. 119.
66. Tamże, str. 120-121.
67. M. Adamczuk, op.cit., str. 120.
68. B. Wojciszke, Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej, Warszawa 2002, s.418-421.
69. M. Janik, Terrorystki, [w:] Tygiel Kultury nr 7-9.,  K.W Tatarowski (red.), Łódź 2002.
70. M. Zimny, Terroryzm samobójczy, Warszawa 2006, str. 105-106.
71. Tamże. str. 105-106.
72. M. Adamczuk, Kobieca droga do… raju? – próba analizy zjawiska terroryzmu samobójczego kobiet (zarys problemu), [w:] Bezpieczeństwo w XXI wieku. Asymetryczny świat, K. Liedel, P. Piasecka.,                       T. Aleksandrowicz (red.), Warszawa 2011, str. 111-112.
73. http://www.sfora.pl/Oto-Cosmopolitan-dla-terrorystek-a30094/2 [16.03.2014].
74. E. Wolska, Szahidki jaki zagrożenie bezpieczeństwa współczesnych państw, [w:] Oblicza terroryzmu,    T. Bąk (red.), Kraków 2011, str. 55.
75. Tamże,  str. 55-56.
76. Tamże, str.124.
77. Tamże, str.125.
78. Tamże, str. 126.
79. Tamże, str. 127-128.
80. Tamże, str. 128-129.
81. Tamże, 130-131.
82. Tamże, str. 137.
83. Tamże, str. 29-30.
84. http://www.przeglad-tygodnik.pl/pl/artykul/szachidki-czarne-wdowy [02.04.2014].
85. A. Berko, op.cit., str. 199.
86. http://www.przeglad-tygodnik.pl/pl/artykul/szachidki-czarne-wdowy [04.04.2014].
87. A. Berko, op.cit., str. 197-198.
88. M.Adamczyk, op.cit., str. 98.
89. C. Reuter, op.cit., str. 301.  
90. M. Adamczyk, op.cit., str. 101.
91. Ch. Reuter, op.cit., str. 295.
92. Tamże, str. 303-304.
93. http://www.terroryzm.com/partia-pracujacych-kurdystanu-pkk/ [5.04.2014].
94. Ch. Reuter, op.cit., str. 306.
95. G. Baranowska, M .Szkudlarek, Przemoc wobec kobiet kurdyjskich w więzieniach tureckich jako forma tortur de facto usankcjonowanych przez państwo, [w:] Przegląd Strategiczny 2013 nr 1,  Wojciechowski (red.) Poznań 2013, str. 245-247.
96. Ch. Reuter, op.cit., str. 306.
97. Tamże,  str. 306.
98. Tamże,  str. 308.
99. http://www.ofeminin.pl/prawa-kobiet/kobiety-i-partia-pracujacych-kurdystanu-pkk-d13161.html [05.04.2014].
100. http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114881,5470948,Corki_Iraku_wojuja_z_al_Kaida.html [05.04.2014].
101. M. Adamczyk, op.cit., str. 105.
102. http://peacetheoldfashionedway.wordpress.com/2013/07/10/zywe-tarcze/ [06.04.2014].
103. M. Adamczyk, op.cit., str. 106.
104. http://swiat.newsweek.pl/kobiety-al-kaidy,15660,1,1.html [06.04.2014].
105. Tamże,  str. 112.
Czytany 506 razy